حكومت مىكرد قيام نموده ، قدرت را به دست گرفت و به زودى بر تمامى اندلس سيطره يافت و پايتخت خود را در شهر قرطبه قرار داد و حاكمان و كارگزاران عباسى را بيرون راند . پس از مرگ عبد الرحمن ( 170 ق ) و تا نيمهء قرن سوم هجرى ، چهار تن از اميران اموى بر اين سرزمين حكمرانى كردند . آخرين آنان محمد اول ( حكومت 238 - 273 ق ) فرزند عبد الرحمن دوم ( حكومت 206 - 238 ق ) بود كه دوران طولانى حكمرانى او با آغاز آشوب‌ها و شورش‌هاى داخلى همراه بود ، به‌گونه‌اى كه دولت اموى را به ضعف شديدى كشانيد . اين وضعيت ادامه يافت تا آنكه با به قدرت رسيدن عبد الرحمن سوم ( خلافت 300 - 350 ق ) ، نواده امير عبد اللّه وضعيت دگرگون شد . مرگ ناگهانى رهبر شورشيان در سال‌هاى نخست حكومت عبد الرحمن به او فرصت داد تا اين فتنه ديرينه را فرو بنشاند و به اوضاع آشفتهء كشور سامان دهد ، نيم‌قرن حكومت عبد الرحمن سوم ، دوران عظمت ، شكوه و آبادانى اندلس اسلامى بود . او آخرين حاكم اموى اندلس در دورهء غيبت صغرى است و در دوران حكومت او اقدامات فرهنگى و علمى چشمگيرى در اندلس صورت گرفت . « 1 » اغلبيان در تونس ( 184 - 296 ق ) مسلمانان پس از فتح سرزمين مصر در سال ( 20 ق ) مسير خود را در شمال آفريقا به سمت غرب ، ناحيه‌اى كه آن را افريقيه و مغرب مىخواندند ادامه دادند و تا حدود سال ( 92 ق ) بر تمام اين نواحى استيلا يافتند . شهر قيروان ، در كشور تونس امروزى ، به دست يكى از سرداران مسلمان ، عقبة بن نافع ، ساخته شد و از آن پس مركز سياسى و ادارى افريقيه و مغرب گرديد و از اواخر حكومت امويان و اوايل خلافت عباسى حركت‌هاى تجزيه طلبانه‌اى در افريقيه آغاز گرديد ؛ بدين

--> ( 1 ) . ر ك : ابن خلدون ، العبر ، ج 4 ، ص 80 - 90 .