مدت دو سال تحت‌نظر بود تا معلوم شد كه باردار نبوده و سپس رهايش كردند . « 1 » اين اقدامات حكومت از دو جنبه براى آنان حائز اهميت بود ؛ نخست اين‌كه اطمينان پيدا مىكردند امام يازدهم فرزندى از خود به جاى نگذاشته است و ديگر اين‌كه با احضار افراد قابل اعتماد و مشهور ، و سپس اظهار اين‌كه فرزندى از امام باقى نمانده اذهان شيعيان را منحرف مىكردند و بدين ترتيب آنان را گرفتار سرگردانى و حيرت مىنمودند و اعتقاد آنان در باب امامت را متزلزل مىساختند . اما عملكرد مدبّرانه امام عسكرى عليه السّلام در آگاهى دادن به شيعيان و فراهم ساختن زمينه‌هاى لازم ، اين اقدامات عباسيان را ناكام مىگذاشت . بدين ترتيب امام مهدى عليه السّلام پنج سال نخست زندگانيش را در زمان حيات پدرش به‌طور پنهانى به سر برد و در طى اين مدت شمارى از شيعيان و وكيلان ، چنان‌كه اشاره شد ، با آن حضرت ديدار داشته و از نزديك با وى آشنا شدند . با رحلت امام عسكرى عليه السّلام غيبت حضرت مهدى عليه السّلام رسما آغاز شد و از آن پس به جز نائبان خاص كه از جانب امام عسكرى عليه السّلام و حضرت مهدى عليه السّلام به شيعيان معرفى مىشدند ، كسى موفق به ديدار آن حضرت نمىشد مگر بنا به مصالحى ، امام عليه السّلام چنين ديدارى را ضرورى مىدانست . آخرين بارى كه امام عليه السّلام در جمعى عمومى حضور يافت ، زمانى بود كه جعفر ، برادر امام عسكرى عليه السّلام خواست تا بر جنازهء برادر نماز بخواند ؛ اما امام مهدى عليه السّلام پيش آمده و او را از اين كار بازداشت . ابو الاديان خدمتكار امام عسكرى عليه السّلام ، كه نامه‌هاى ايشان را به شهرهاى ديگر مىبرد ، در اين‌باره چنين مىگويد : به خانه كه وارد شدم بدن امام عسكرى عليه السّلام كفن شده در داخل اتاق بود . جعفر جلو آمد تا بر برادرش نماز بخواند ؛ اما همين‌كه خواست تكبير

--> ( 1 ) . صدوق ، همان ، ص 473 - 474 .