حسن حسين زاده شانه چى
307
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
عنوان فرق الشيعه نام بردهاند ، « 1 » با تصحيح و مقدمه و ملحقات دكتر مشكور به چاپ رسيده است . « 2 » سعد بن عبد اللّه نزد بسيارى از فقها و محدثان به فراگيرى و علمآموزى پرداخته و از بسيارى از مشايخ شيعه و سنى اجازهء روايت داشت . او احاديث بسيارى روايت كرده و محدثان بسيارى از وى نقل كردهاند ، بهطورى كه نام وى در اسناد روايات زيادى آمده است . استادان و مشايخ روايت وى را بالغ بر 84 نفر دانستهاند « 3 » و عمدهء محدثان بزرگ قمى ، از شاگردان و راويان احاديث وى بودند ، از جملهء ايشان بايد به ابن الوليد استاد شيخ صدوق ، ابن بابويه ، ابن قولويه و محمد بن يحيى بن عطار اشاره كرد . سعد بين سالهاى 299 تا 301 ق درگذشت . على بن بابويه قمى ( م 329 ق ) على بن حسين بن موسى بن بابويه ، از مفاخر فقيهان و از بزرگترين محدثان شيعه و تربيتيافتهء مكتب قم است . او با فعاليتهاى علمى خويش ، موجب نشاط مكتب علمى مزبور گرديد . وى در عصر خويش ، پيشواى عالمان قم بود و در سفرهايش به بغداد ، نزد ابن روح ، نائب سوم امام عليه السّلام رفته و مسائل خود را مىپرسيد و در مواقع ديگر از طريق مكاتبه با او مراوده مىكرد . « 4 » او در نزد امام عليه السّلام از موقعيت ويژهاى برخوردار بود ، بهگونهاى بود كه پس از وفاتش در قم ، امام عليه السّلام اين خبر را به ابو الحسن سمرى ، نائب چهارم اعلام كرد تا اين خبر را به شيعيان اظهار نمايد . « 5 »
--> ( 1 ) . طوسى ، الفهرست ، ص 215 و نجاشى ، همان ، ص 220 . ( 2 ) . ر ك : اشعرى ، المقالات و الفرق . ( 3 ) . خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 8 ، ص 81 . ( 4 ) . نجاشى ، همان ، ص 261 . ( 5 ) . همان .