على بن ابراهيم قمى ( زنده تا 307 ق ) وى از عالمان برجستهء مكتب قم ، و محدث ، مفسر و فقيهى نام‌آور بود . برخى او را از اصحاب امام هادى عليه السّلام دانسته‌اند . « 1 » علماى شيعه وى را توثيق نموده و به او اعتماد داشتند . و محدثان و فقيهان بزرگى چون ابن الوليد و ابن بابويه از او روايت كرده و شيخ صدوق و شيخ مفيد نيز از طريق آن‌ها روايات او را نقل نموده‌اند . « 2 » كلينى نيز در كتاب كافى روايات بسيارى از او آورده است . مجموع روايات او بالغ بر 7140 حديث مىشود كه قسمت عمدهء آن‌ها ، يعنى 6214 حديث را از پدرش ابراهيم بن هاشم روايت كرده است . « 3 » از آثار مكتوب على بن ابراهيم در كتب رجال ، 15 كتاب نام برده شده كه مهم‌ترين آن‌ها عبارتند : از قرب الاسناد ، كتاب مناقب ، كتاب اختيار القرآن ، التفسير ، كتاب مغازى و كتاب الناسخ و المنسوخ . « 4 » از اين ميان ، تنها تفسير قرآن منسوب به او به دست ما رسيده كه تفسير كل قرآن مىباشد . تفسير على بن ابراهيم قمى ، يكى از مصادر تأليفات علماى شيعه بوده است و عالمان شيعه در تدوين كتاب‌هاى خود از آن بهرهء بسيار برده‌اند . « 5 » على بن ابراهيم در مقدمهء تفسير خود ، پاره‌اى از روايات را از امام صادق عليه السّلام ، به نقل از امير المومنين عليه السّلام ، در بيان انواع علوم قرآن نقل كرده كه نعمانى ، شاگرد كلينى نيز همهء آن‌ها را در اول تفسير خود ذكر نموده است . على بن ابراهيم در تفسير آيات ، فقط به ذكر روايات امام صادق عليه السّلام بسنده كرده ، ولى پس از وى شاگرد او ، كه راوى اين كتاب بوده ، يعنى عباس بن محمد علوى از نوادگان امام هفتم عليه السّلام ، پاره‌اى از

--> ( 1 ) . خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 11 ، ص 203 . ( 2 ) . طوسى ، الفهرست ، ص 266 و نجاشى ، رجال ، ص 183 . ( 3 ) . خويى ، همان ، ص 207 . ( 4 ) . طوسى ، همان‌جا . ( 5 ) . به‌عنوان مثال مجلسى در بحار الانوار .