حسن حسين زاده شانه چى
291
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
گرايشات غلوآميز و نشر روايات ضعيف و نادرست در شهر قم شروع كرد و بر همين اساس ، برخى از افراد را به اتهام غلو و يا نقل روايات ضعيف از شهر اخراج نمود . « 1 » احمد بن محمد بن عيسى ، علىرغم دانش و تلاش فراوان در فراگيرى علوم اهل بيت ، آثار مكتوب اندكى داشته است و از مجموع آنچه علماى رجال ذكر كردهاند ، 15 كتاب از وى نام برده شده كه در زمينهء فقه و حديث شيعه مىباشد . از اين ميان كتابى به نام النوادر به وى منتسب است كه در صحت آن ترديد وجود دارد و برخى آن را از كتابهاى حسين بن سعيد اهوازى دانستهاند . تاريخ وفات وى به درستى معلوم نيست ليكن تا سال 274 ق در قيد حيات بوده و از پارهاى اخبار برمىآيد كه تا سال 280 ق مىزيسته است . « 2 » احمد بن محمد بن خالد برقى ( م حدود 280 ق ) خاندان برقى ، كوفى الاصل بودند كه به قم مهاجرت كردند و در قريهء برقرود قم ساكن شدند . پدر احمد از اصحاب امام رضا عليه السّلام و سپس امام جواد عليه السّلام به شمار مىرفت و تأليفاتى چند داشت . از جمله كتابهاى او كتاب النوادر بود كه توسط پسرش احمد روايت شده است . او همچنين از امام هفتم و امام هشتم رواياتى را نقل مىكرد . « 3 » احمد بن محمد برقى را از اصحاب امام جواد و امام هادى عليهما السّلام و از شاگردان و راويان ايشان برشمردهاند . « 4 » او علاوه بر درك محضر دو امام ، از اصحاب و راويان ايشان نيز بهرهء علمى بسيارى برد و از 110 تن از اين راويان و محدثان روايت كرده است ، از جمله عبد العظيم حسنى ، حسن بن محبوب ، حسين بن سعيد
--> ( 1 ) . نجاشى ، رجال ، ص 332 و تفرشى ، نقد الرجال ، ج 2 ، ص 384 . ( 2 ) . ر ك : نجاشى ، همان ، ص 416 . ( 3 ) . طوسى ، رجال ، ص 389 ؛ الفهرست ، ص 418 و النديم ، الفهرست ، ص 404 . ( 4 ) . تفرشى ، همان ، ج 1 ، ص 155 و طوسى ، رجال ، ص 373 .