بن خليل نيشابورى از نزديكان يونس بن عبد الرحمن ، صحابى امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام بود كه فضل از او روايت مىنمود . شاذان از مشايخ روايت احمد بن محمد بن عيسى قمى به شمار مىرفت و در سلسله سند روايات كلينى قرار دارد كه در ابواب مختلف از او رواياتى نقل شده است . « 1 » احمد برادر خليل ( عموى شاذان ) نيز ، از محدثان نيشابورى بود كه فضل از او نيز روايت مىكرد . « 2 » اما چهرهء شاخص اين خاندان ، ابو محمد فضل بن شاذان و از فقيهان برجستهء عصر خويش است كه از امام جواد عليه السّلام ، و نيز گفته شده از امام رضا عليه السّلام ، و هم‌چنين از جماعت بسيارى از اصحاب ائمه عليهم السّلام ، چون ابن ابى عمير ، صفوان بن يحيى ، حسن بن محبوب ، ابو هاشم جعفرى ، محمد بن سنان و ابن بزيع روايت مىنمود . « 3 » فضل علاوه بر فقه ، در علم كلام نيز فرهيخته بود كه اين امر به خوبى در تأليفات وى آشكار است و بلكه او را بايد بزرگ‌ترين متكلم شيعى نيشابور در عصر خويش بدانيم . به گفتهء نجاشى ، او يكصد و هشتاد تأليف داشت . « 4 » گذشته از كتاب‌هاى فقهى ، بسيارى از تأليفات او در مباحث كلامى بود كه اغلب در ردّ عقايد متكلمان غيرشيعى و اقوال پيروان فرقه‌هاى منحرف شيعه نوشته شده بودند . او هم‌چنين كتاب‌هاى متعددى در ابواب مختلف امامت داشت كه ارزنده‌ترين آن‌ها كتاب الايضاح اوست و در آن به اثبات امامت و خلافت امير المؤمنين عليه السّلام و بطلان خلافت ديگران مىپردازد . اين كتاب از نادر كتاب‌هاى فضل بن شاذان مىباشد كه به دست ما رسيده است . « 5 » در ميان تأليفات فضل كتاب‌هايى نيز درباره حضرت

--> ( 1 ) . ر ك : فضل بن شاذان ، الايضاح ، مقدمه كتاب . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . ر ك : طوسى ، همان ، ص 539 . ( 4 ) . نجاشى ، رجال ، ص 168 . ( 5 ) . ر ك : فضل بن شاذان ، همان .