شهر به صورت يكى از مراكز علمى شيعه درآمد ، به‌طورى كه شمارى از عالمان ممتاز و راويان بزرگوارى كه به‌طور مستقيم احاديث را از ائمه عليهم السّلام دريافت مىكردند ، در قم مىزيستند . نقش اساسى عالمان قم در حفظ و اشاعهء دين ، به گونه‌اى بود كه در روايتى آمده است : « اگر اهل قم نبودند دين از بين رفته بود » . « 1 » روابط عالمان قم با ائمه عليهم السّلام تا عصر غيبت ادامه يافت و در طى دوران غيبت صغرى نيز روابط نزديكى با نائبان خاص امام عليه السّلام داشتند . پيوند علمى اين شهر با امامان و نائبان امام دوازدهم موجب شد تا علوم اهل بيت عليهم السّلام در آن به‌طور گسترده انتشار يابد و شهر قم موقعيت ممتاز و برترى در بين شهرهاى شيعى و مراكز علمى تشيع به دست آورد . آن‌چه كه اين موقعيت را بيشتر تحكيم مىبخشيد ، مهاجرت شمارى از عالمان و انديشمندان شيعه از ديگر مراكز علمى به اين شهر بود . « 2 » بدين ترتيب قم در عصر غيبت صغرى مركز اصلى حفظ احاديث اهل بيت و نقل و انتقال آن‌ها گرديد . شهر قم از نظر عقيدتى يك دست بوده ، تابعيت تك‌تك ائمه عليهم السّلام را پذيرفته بود و در عصر غيبت نيز پيوند خود را با نائبان خاص امام دوازدهم حفظ كرد . عالمان قم به شدت با مظاهر انحراف و افراطىگرى مقابله مىنمودند ، به‌طورى كه در آستانهء غيبت صغرى ، حركت گسترده‌اى از طرف علماى قم در اين جهت صورت گرفت . آنان نسبت به هرگونه حركت انحرافى و انديشهء نادرست واكنش نشان داده و به شدت با آن برخورد مىكردند ، تا آن‌جا كه تعدادى از راويان و محدثان ، كه گاه چهره‌هاى برجسته و ممتازى در ميان آن‌ها ديده مىشد ، مورد قدح و طعن آنان قم قرار گرفتند ، براى نمونه احمد بن محمد بن خالد برقى ( م 280 ه ) ، راوى موثق و عالم بزرگ قم به

--> ( 1 ) . ر ك : قمى ، تاريخ قم ، ص 278 . ( 2 ) . در اين‌باره به بخش روابط حوزه‌هاى علمى نگاه كنيد .