يافته ، با ايجاد پاره‌اى تغييرات ، مكتب فقهى جديدى را پديد آورد كه علاوه بر مصادر چهارگانه تشريع احكام ، مبتنى بر علم اصول فقه بود و توسط شيخ طوسى به اوج خود رسيد . به جز ابن بابويه ، فقيه ديگرى كه سهم بسزايى در پيدايش مكتب فقهى جديد داشت ، حسن بن على بن ابى عقيل حذّاء از فقيهان بزرگ و متكلمان قابل اعتماد اين عصر و معاصر ابن بابويه بود و او را بايد از پايه‌گذاران مكتب فقهى مزبور دانست . وى كتاب‌هاى متعددى در كلام و فقه نوشت كه مهم‌ترين آن‌ها مجموعهء فقهىاى به نام المستمسك بحبل آل الرسول است كه آن را به شيوهء جديد فقهى ( بيان فتاواى شرعى ) به رشتهء تحرير درآورد اين كتاب در ميان شيعيان شهرت بسيارى يافت و مورد استقبال قرار گرفت ، به‌طورى كه گفته شده حاجيانى كه از خراسان به عراق مىآمدند ، همگى اين كتاب را مىخريدند و به ديار خود مىبردند . « 1 » استقبال عمومى شيعيان از اين كتاب ، حاكى از اين است كه مكتب فقهى جديد تا چه حد براى عموم شيعيان سودمند بود و همين استقبال و درخواست‌هاى عمومى مردم ، براى نگارش كتاب‌هايى از اين قبيل موجب تكامل مكتب فقهى جديد در ادوار بعدى تاريخ علمى تشيع گرديد . كتاب ابن ابى عقيل در ميان عالمان و فقيهان شيعه نيز مورد توجه قرار گرفت . شيخ طوسى پس از ستودن ابن ابى عقيل ، درباره اين كتاب مىگويد : « كتاب بزرگ و پسنديده‌اى است » . « 2 » علامه حلّى ، ضمن اين‌كه اظهار داشته اين كتاب در زمان او در ميان شيعيان مشهور بوده ، بسيارى از اقوال فقهى ابن ابى عقيل را در كتاب مختلف الشيعه خود ذكر كرده است . « 3 » اين شيوهء جديد در فقه ، بعد از ابن ابى عقيل ، توسط ابن جنيد اسكافى ( م 381 ق ) در آغاز غيبت

--> ( 1 ) . نجاشى ، همان ، ص 35 و طوسى ، الفهرست ، ص 283 . ( 2 ) . طوسى ، همان ، ص 459 . ( 3 ) . حلى ، الخلاصه ، ص 40 و ابن براج ، همان ، مقدمه ، ص 24 .