ديگرى كه او با آن روبرو مىشد . ظهور كسانى بود كه مدعى سفارت و نيابت امام دوازدهم بودند . يكى از كسانىكه در زمان وى چنين ادعايى سرداد ، ابو محمد حسن شريعى بود . به گفتهء شيخ طوسى ، او مدعى شد كه وكيل و نماينده امام عليه السّلام است ، اما به زودى توقيعى از ناحيهء امام عليه السّلام صادر گرديد كه در آن كذب ادعاى او اعلام شده بود . « 1 » شريعى موفقيتى به دست نياورد ؛ ولى پيروان او در زمان نائب دوم دوباره سربرداشتند . فرقهء نصيريه نيز در همين زمان در حال شكل‌گيرى بود . عقايد اوليهء اين فرقه توسط على بن احمد طربايى ، از زمان امام عسكرى عليه السّلام پديد آمد كه پيروانش در ناحيه طرباء و نينوا سكونت داشتند و سپس محمد بن نصير ، بنيان‌گذار نصيريه ، را جذب خود كردند و نفوذ آن‌ها افزايش يافت . « 2 » حسن بن محمد بن بابا نيز از غلات دوران امام يازدهم بود كه بعدها مدعى وكالت امام دوازدهم گرديد . « 3 » اين ادعاهاى دروغين به زودى رسوا مىشد ، زيرا چنان‌كه گفتيم ، شيعيان ملاك‌هاى سنجش و تشخيص را در دست داشتند و مدعيان وكالت و نيابت امام عليه السّلام را براى يافتن نشانه‌هايى بر صدق گفتارشان مىآزمودند . از سوى ديگر نظارت دقيقى از سوى امام عليه السّلام بر مسألهء وكالت و نيابت اعمال مىشد و در قبال اين ادعاهاى باطل ، نامه‌هايى مبنى بر دروغ بودن آن‌ها صادر مىگرديد . دوران نيابت نائب اول چندان طولانى نبود . با اين‌كه تاريخ دقيق وفات وى ذكر نشده است ؛ ولى باتوجه به شواهد و قرائن مىتوان گفت كه او پيش از سال 267 ق درگذشت . طبق روايت ابن برينه ، جنازهء او در قسمت غربى بغداد ، در محل مسجد درب به خاك سپرده شد . شيخ طوسى سخن ابن برينه را دربارهء محل دفن

--> ( 1 ) . همان ، ص 258 . ( 2 ) . ر ك : جاسم حسين ، تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ، 159 . به نقل از AL - Tabarani , Sabil Rahagt AL - Arwah , P . 127 - 31 ( 3 ) . طوسى ، اختيار معرفة الرجال ، ص 521 . او در زمان امام هادى عليه السّلام نيز عقايد غلوآميز داشت .