حسن حسين زاده شانه چى
208
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
قم ، در نامهاى خطاب به امام دوازدهم ( عج ) اظهار داشته بود كه جعفر ، ضمن نامهاى كه براى وى فرستاده ادعا كرده او جانشين برادرش ، امام عسكرى عليه السّلام ، است و علوم دينى و شرعى در نزد اوست . وى نامهء جعفر را همراه نامهء خود ، ارسال كرده بود . امام عليه السّلام در جواب وى ، طى نامهاى ضمن تذكر به مسألهء حجتهاى الهى و ارسال رسل ، به شرايط امامت ، از جمله عصمت و داشتن دليل و بيّنه و علم ، اشاره مىكند و اظهار مىنمايد كه جعفر نه علم دين دارد و نه پرهيز از معاصى ، و اگر حجت و دليلى بر درستى ادعاى خويش داشته باشد بايد ارائه دهد . « 1 » همچنين در نامهاى كه در جواب گروهى از شيعيان فرستاده شد ضمن تأكيد بر امامت و جانشينى امام دوازدهم ( عج ) ، اشاره شده بود كه جعفر مدعى مقامى است كه از آن او نمىباشد . « 2 » در نامهاى كه به دست احمد بن ابى روح رسيد ، امام تأكيد كرده بود كه بار ديگر ، گرفتار ادعاهاى جعفر نشود . « 3 » اينگونه برخورد با انحرافات فقط به مسأله امامت منحصر نمىشد ، بلكه مقابله با انديشههاى غلوآميز ، كه خطر آن كمتر از انحرافات فرقهاى نبود ، نيز مورد توجه امام عليه السّلام و عالمان شيعه قرار داشت ؛ چنانكه در مكاتبات مذكور به مواردى از آنها مىخوريم . حسين بن روح ، نائب سوم نقل مىكند كه محمد بن على كرخى ، نامهاى براى امام عليه السّلام فرستاده بود . در جوابى كه براى او آمد امام عليه السّلام پارهاى از عقايد غلوآميز ، مثل شريك بودن امامان در علم و قدرت خداوند ، آگاهى از غيبت و مقام ربوبيت را كه غاليان به ائمه عليهم السّلام نسبت مىدادند ، ردّ كرده و از كسانىكه به چنين عقايدى باور داشتند ، اظهار برائت و بيزارى نموده بود . « 4 »
--> ( 1 ) . طبرسى ، همان ، ص 279 . ( 2 ) . همان ، ص 277 . ( 3 ) . مجلسى ، همان ، ص 295 . ( 4 ) . طبرسى ، همان ، ص 280 .