شد و هريك دربارهء امام دوازدهم ( عج ) و شناخت او و تعيين اين‌كه او كيست ، عقايد خاص خود را داشتند . سعد بن عبد الله قمى ، كه در همان عصر مىزيسته ، به پانزده طايفه اشاره مىكند ، در حالىكه نوبختى و شيخ مفيد ، بر وجود چهارده فرقه اتفاق‌نظر دارند . در همين حال مسعودى به وجود بيست فرقه اشاره مىكند ؛ اما شهرستانى ، فقط يازده گروه را نام مىبرد . « 1 » با بررسى عقايد كلى همهء اين فرقه‌ها مىتوان آن‌ها را در پنج دسته عمده تقسيم كرد . مهم‌ترين و اصلىترين اين طوايف كه بعدها نيز باقى مانده و اكثريت جامعهء شيعى را تشكيل مىدادند همان اماميه اثنى عشريه بودند كه در آن‌زمان بنام قطعيه شهرت يافتند ؛ زيرا بر امامت فرزند حضرت عسكرى عليه السّلام به‌عنوان امام زنده و دوازدهمين پيشواى شيعيان يقين داشتند . آن‌ها معتقد بودند كه امام عسكرى عليه السّلام رحلت كرده و پسرى را به جانشينى خود باقى گذاشته كه همان مهدى موعود است به حق قيام خواهد كرد و جهان را از عدل و داد پر خواهد نمود . اكثريت اين طايفه ، ولادت و زنده بودن امام و وصايت حضرت عسكرى به ايشان را پذيرفته و معتقد بودند كه اين دوران همان دوران غيبتى است كه در روايات پيش‌بينى شده است . در واقع اينان كسانى بودند كه با تمسك به اخبار و روايات وارده از ناحيه ائمه معصومين عليهم السّلام و راهنمايى وكلا و نائبان خاص امام عليه السّلام ، به وجود امام دوازدهم ( عج ) با چنين صفاتى ، بدون اين‌كه آن حضرت را ديده باشند ، يقين پيدا كرده و باتوجه به معيارهاى شناختى كه ذكر شد ، از ابتلا به انحرافات عقيدتى در مسأله امامت مصون مانده بودند . در عين حال ، در ميان قطعيه نيز ، در پاره‌اى امور از جمله زمان ولادت امام مهدى ( عج ) ، نام وى و اين‌كه آيا او همان مهدى است يا خير ، اختلافاتى وجود داشت . دربارهء زمان ولادت آن حضرت سال‌هاى 255 ،

--> ( 1 ) . ر . ك : نوبختى ، فرق الشيعه ، ص 79 و مفيد ، الفصول المختاره ، ص 60 - 258 و مسعودى ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 599 و شهرستانى ، الملل و النحل ، 131 - 130 .