شهر كوفه كه قديمىترين شهر شيعه‌نشين بود و نسبت جمعيت شيعيان به غير شيعيان چشمگير بود ، چنين ساختارى داشت . خاندان‌ها و قبايل شيعه مذهب كوفه به‌طور معمول در محلات خاصى زندگى مىكردند كه آن محله‌ها به نام ايشان معروف گرديده بود . اين امر خود از ساختار اجتماعى شهر نشأت مىگرفت كه زيرساختى قبيله‌اى و عشيره‌اى داشت ؛ به اين معنا كه اعضاى هر عشيره و خاندانى در يك محل و در كنار هم مىزيستند ، به‌عنوان مثال يك محلهء شهر اختصاص به قبيله ازد داشت و محله‌اى ديگر ، از آن قبيله نخع بود . اين ساختار اجتماعى خود موجب تفكيك ناخواستهء مذهبى محلات شهر نيز مىشد ؛ چون همان‌گونه كه ساختار عشيره‌اى شهر بر كيفيت سكونت ساكنين آن تأثير داشت ، به همان نحو بر امور فرهنگى و مذهبى آنان نيز تأثيرگذار بود ؛ يعنى در برخى قبايل و تيره‌ها كه تمايلات شيعى داشتند ، همهء اعضاى قبيله يا عشيره پاىبند به آن آيين قبيله بودند ، از اين‌رو تا حدودى مىتوان محلات شيعه‌نشين در شهر كوفه را شناسائى كرد ؛ چراكه قبايل شيعه مذهب يا متمايل بدان ، در كوفه و محل سكونت آن‌ها تقريبا شناخته شده است . شمارى از قبايل ساكن در كوفه ، از ديرباز به تشيع معروف بودند . از مهم‌ترين آن‌ها قبايل همدان ، نخع ، ازد ، تيره‌هايى از حمير و نيز انصار مدينه را مىتوان نام برد كه به تمايل به اهل بيت عليهم السّلام شهرت داشتند . « 1 » هريك از اينان در منطقه‌اى خاص از شهر سكونت كرده بودند ؛ به‌طور مثال قبيلهء نخع از تيرهء مذحج در ضلع جنوبى شهر زندگى مىكردند و انصار در ضلع شرقى اسكان داشتند « 2 » و قبيلهء همدان ، كه به تشيع معروف بودند در يك خيابان زندگى مىنمودند . « 3 » اين ساختار

--> ( 1 ) . ر . ك : جعفرى ، تشيع در مسير تاريخ ، ص 129 . ( 2 ) . هشام جعيط ، كوفه پيدايش شهر اسلامى ، ص 145 . ( 3 ) . طبرى ، تاريخ ، ج 3 ، ص 149 .