حسن حسين زاده شانه چى
167
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
مقدسى نيز كه در اواخر اين عصر مىزيسته تصريح كرده كه در نيشابور برترى جمعيتى با شيعيان بود . « 1 » ولايت بيهق در خراسان نيز ، كه بزرگترين شهر آن سبزوار بود ، جمعيت قابل ملاحظهاى از شيعيان داشت كه برخى ادعا كردهاند كه مذهب اغلب مردم اين شهر ، تشيع افراطى بود و حتى برخى از دانشمندان اهل سنت آن ، به شيعهگرى متهم شده بودند . « 2 » تشيع سبزوار در واقع تحتتأثير نيشابور و مهاجرت علويان از طبرستان به اين شهر بود . مقدسى همچنين از شهرى به نام رقّه در خراسان نام برده كه مردم آن شيعه بودند . « 3 » دربارهء وجود شيعيان در مرو نيز اطلاعاتى در دست است . مرو از شهرهاى بزرگ و با اهميت خراسان و يكى از كرسىهاى حكومتى اين ايالت پهناور محسوب مىشد كه چند سال مقرّ خلافت مأمون عباسى ، و پس از استقرار طاهريان در خراسان مدتى مركز حكومت آنان بود . مرو علاوه بر موقعيت خاص سياسى ، از مراكز علمى و ادبى مهم به شمار مىرفت . به نظر مىرسد شيعيان مرو ارتباط زيادى با امام عسكرى عليه السّلام داشتند . شيخ صدوق نام چند تن از شيعيان مرو را كه موفق به ديدار مهدى ( عج ) شدند ، ذكر كرده است . « 4 » نصر بن صباح بلخى ، از يكى از شيعيان مرو خبر داده كه اموال بسيارى نزد او جمع شده بود و بايد به امام عليه السّلام مىرسانيد . نصر او را راهنمايى كرد تا اين اموال را به يكى از وكيلان امام عليه السّلام تحويل دهد . بدين ترتيب شيعيان مرو ارتباط خود را با امام عليه السّلام در دوران غيبت حفظ مىنمودند .
--> ( 1 ) . مقدسى ، همان ، ص 323 . ( 2 ) . جعفريان ، تاريخ تشيع در ايران ، ج 1 ، ص 134 . ( 3 ) . مقدسى ، همان ، ص 323 . ( 4 ) . صدوق ، كمال الدين ، ص 445 .