حسن حسين زاده شانه چى
162
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
غائب عليه السّلام فرستاد ؛ بعدها نامهاى از ناحيهء امام به دست او رسيد كه ضمن تأييد وصول اموال به نكاتى اشاره داشت . « 1 » ظاهرا شيعيان آوه ، كه جمعيت قابلتوجهى بودند و بعدها اكثريت مردم شهر را شامل مىشدند با مردم سنى مذهب شهر ساوه ، پيوسته نزاع و درگيرى داشتند . « 2 » مهاجرت سادات علوى به شهر آوه نيز ، همانند شهر قم حاكى از رواج چشمگير مذهب تشيع در اين شهر است . « 3 » قزوين : قزوين از شهرهاى بزرگ و با اهميت ايالت جبال به شمار مىرفت و براى مدتها طى قرنهاى اول و دوم هجرى ، مركز اعزام نيروهاى مجاهد مسلمان به مرزهاى شمالى براى جهاد با غير مسلمانان ، در ناحيهء گيلان و خزر ، بود . در بين رجال شيعه قرن دوم و سوم هجرى به نام شمارى از اهل قزوين برمىخوريم كه برخى مانند داوود بن سليمان قزوينى ، از اصحاب امامان عليهم السّلام بودند . « 4 » وى در عصر امام رضا عليه السّلام زندگى مىكرد . به گفتهء رافعى امام در مسير راه خود به سمت خراسان در قزوين در خانه وى اقامت كرد . « 5 » برخى از اينان نيز در عصر غيبت صغرى مىزيستند ، مانند على بن محمد قزوينى كه در سال 356 ق در بغداد درگذشت و داراى كتابهايى بود . « 6 » شيعيان قزوين با ائمه عليهم السّلام ، و در دوران غيبت با وكيلان امام عليه السّلام در ارتباط بودند و اموال و نامههايى را براى ايشان مىفرستادند . « 7 » آنان همچنين با عالمان شيعه ، در مراكز مهم علمى شيعيان ، در ارتباط بودند ؛ چنانكه در آثار شيخ صدوق از رسالههاى نام برده شده كه در آن به
--> ( 1 ) . مفيد ، الارشاد ، ص 355 و مجلسى ، بحار الانوار ، ج 51 ، ص 299 . ( 2 ) . قزوينى ، آثار البلاد ، ص 342 ؛ ياقوت ، همانجا و جلالى ، آوه دومين كانون تشيع در ايران ، ص 215 . ( 3 ) . ر . ك : جلالى ، آوه ، ص 230 و بعد از آن . ( 4 ) . نجاشى ، رجال ، ص 263 و جعفريان ، تاريخ تشيع در قزوين ، ص 14 . ( 5 ) . رافعى ، التدوين ، ج 2 ، ص 272 . ( 6 ) . نجاشى ، همان ، ص 267 . ( 7 ) . ر . ك : طبرسى ، احتجاج ، ج 2 ، ص 277 .