( م 270 ق ) ، از دنيا رفته است . « 1 » چند تن از فرزندانش به رياست ديوان‌ها و مقام وزارت دست يافتند . اولين شخصيت برجستهء سياسى اين خاندان در عصر غيبت صغرى ، ابو العباس احمد ( 236 - 291 ق ) ، فرزند بزرگ محمد بن محمد بن موسى بن فرات ، و از ياران امام حسن عسكرى عليه السّلام بود كه رواياتى از ايشان نقل كرده و داراى تأليفاتى نيز مىباشد . « 2 » برخى معتقد بودند كه محمد بن نصير ، به هنگام مرگ او را به جانشينى برگزيد . زندگى سياسى ابو العباس احمد ، از زمان پدرش آغاز شد و گويا با وساطت او ، كه با حسن بن مخلد وزير ، دوستى داشت به امور ديوانى راه يافت و تا سال‌ها بعد از مرگ پدرش در اين منصب باقى بود ؛ اما در سال 278 ق ، به دنبال گرفتار شدن وزير ، او نيز از منصب خود بر كنار شده ، همراه برادرش ابو الحسن على زندانى گرديد . « 3 » اندكى بعد ، در سال 279 ق ، با روى كار آمدن المعتضد عباسى ( خلافت 279 - 289 ق ) ، اين دو برادر درپى جريانات سياسى داخلى و با وساطت بعضى دوستانشان در نزد وزير ، آزاد شدند . ابو العباس پس از رهايى از زندان ، به زودى به وضعيت مالى دولت سامان بخشيد و به پاداش اين خدمت ، رياست ديوان خراج و ضياع را دريافت كرد . « 4 » ديوان جديدى را به نام ديوان الدار پديد آورد كه حاصل ادغام ديوان عالى ولايتى مشرق و مغرب و ديوان سواد بود و خود رياست آن را به عهده گرفت و برادرش ابو الحسن على را به نيابت خود گمارد . « 5 »

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . اشعرى ، المقالات و الفرق ، ص 101 . ( 3 ) . ر . ك : طبرى ، تاريخ ، ج 10 ، ص 22 . ( 4 ) . صابى ، الوزراء ، ص 13 و 14 و 87 . ( 5 ) . همان ، ص 148 .