حمايت دولت‌هاى مذكور و يا با قيام‌هايى عليه آنان ، مدتى بر بعضى نواحى حكومت كردند ؛ ولى در حقيقت دولت ادريسى از ميان رفته بود . « 1 » دولت ادريسيان تأثيرات چندى بر ناحيهء مغرب گذارد ، كه مهم‌ترين آن‌ها توسعهء اسلام و نشر فرهنگ اسلامى در منطقه و آشنايى مردم آن با انديشه‌هاى شيعى بود . حدود نيم قرن پس از انقراض ادريسيان ، برخى از بازماندگان اين خاندان در اندلس قدرتى به هم رسانيده ، براى مدتى كوتاه بر بعضى نواحى حكم راندند . « 2 » علويان طبرستان ( 250 - 316 ق ) دولت علويان ، يكى از نخستين امارت‌هاى شيعه مذهب بود كه در نواحى طبرستان ، كه تقريبا با حدود گرگان و مازندران فعلى منطبق است ، تشكيل شد و شمارى از سادات علوى زيدى مذهب ، در مدت بيش از نيم‌قرن ، بر اين نواحى يا بخشى از آن حكومت كردند . حكومت طبرستان تا اوايل قرن سوم هجرى در دست واليان عباسى بود و از اين تاريخ ، با قدرت يافتن طاهريان در خراسان ، طبرستان نيز تحت نفوذ ايشان درآمد . « 3 » طبرستان از همين زمان شاهد حضور برخى سادات علوى بود ، كه براى فرار از عمّال عباسيان به اين ناحيه ، كه به جهت ويژگىهاى جغرافيايى و اجتماعى مأمن خوبى بود ، پناه مىبردند . حضور اين افراد ، كه در كنار انتساب به خاندان پيامبر ، به پارسايى و تقوا و عدالت‌خواهى شهره بودند ، مردم اين ناحيه را مجذوب خويش ساخته و سبب مىشد تا در امور اجتماعى بدان‌ها روى آورند . عامل ديگر گرايش مردم طبرستان به علويان ، دشمنى مشترك آنان با عباسيان بود ؛ علويان حكومت عباسى را غاصبانه و

--> ( 1 ) . همان ، ص 32 - 33 . ( 2 ) . دولت بنى حمود يا حموديان در قرطبه ( 407 - 413 ق ) ، در مالقه ( 407 - 449 ق ) و در جزيرة الخضراء ( 431 - 450 ق ) حكومت كردند . ( 3 ) . طبرى ، همان ، ج 7 ، ص 198 .