حسن حسين زاده شانه چى

102

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

محدوديت فعاليت آنان خواهد شد ، از اين‌رو با دورى گزيدن از فعاليت‌هاى سياسى ، همت خويش را در جهت رشد علمى و فرهنگى جامعهء شيعه به كار مىبستند . اين سياست تا عصر غيبت ادامه يافت و در اين دوران نيز باتوجه به شرايط سياسى و اجتماعى و موقعيت پديدآمده از غيبت امام دوازدهم عليه السّلام دنبال شد . البته ناگفته نماند كه پاره‌اى از فعاليت سياسى ، كه مىتوانست در كاهش مشكلات شيعيان و تعديل وضعيت دشوار امامان و جامعه شيعه مؤثر افتد ، از جانب پيشوايان دينى تأييد و تشويق مىشد ؛ از آن جمله مىتوان به ورود شيعيان در عرصه‌هاى سياسى و حكومتى دولت عباسى و نفوذ در دربار و تشكيلات ادارى ايشان اشاره كرد كه به‌طور جدّى از زمان حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام ( امامت 148 - 183 ق ) ، با راهيابى افرادى از خاندان يقطين به دربار هارون الرشيد آغاز شد و در عصر غيبت صغرى ، باتوجه به موقعيت آشفته دولت عباسى ، البته در يك مقطع زمانى ، به اوج خود رسيد . بديهى است حضور برخى از شيعيان در سازمان ادارى دولت عباسى مىتوانست در تسهيل امور شيعيان كارساز باشد . در عصر غيبت صغرى ، چنان‌كه پيشتر گفته شد ، به سبب شرايط سخت تحميل شده از جانب حكومت عباسى بر جامعهء شيعه ، كه با هدف دستيابى به امام دوازدهم عليه السّلام صورت مىگرفت ، موقعيت سياسى شيعيان دشوارتر گرديد و همان سياست پرهيز از فعاليت‌هاى سياسى تنش‌زا ، به شدت رعايت مىشد . نائبان و وكيلان امام ناچار بودند تقيه و اقدامات محتاطانهء شديدى را در پيش گيرند و به هر طريقى خبر وجود فرزند امام عسكرى را از عباسيان پنهان داشته ، آنان را بر اين باور ، كه امام يازدهم بدون داشتن فرزندى از دنيا رفته ، نگاه دارند . اين رويه ، در سيرهء عملى دو نائب اول امام دوازدهم به خوبى آشكار است و خود بدان