( 1 ) مسألهء 9 - از موارد ناچارى كه بيرون رفتن از مسجد را مباح مىكند ، اقامهء شهادت و عيادت مريض است ، اگر ارتباطش به مريض به حدّى باشد كه عرفا عيادتش جزء امورى كه ناچار از آن است به حساب آيد و همچنين است ، تشييع جنازه و بدرقه و استقبال مسافر و مانند آن اگر چه هيچ‌يك از آنها بر او معين نباشد و ميزان كلّى اين موارد هر چيزى است كه عقلا يا شرعا و يا عرفا بيرون رفتن از مسجد براى آن لازم باشد ، چه از كارهاى واجب باشد و چه از كارهاى مستحب ، چه مربوط به امور دنيا و چه آخرت ، چه ترك آن زيانى داشته باشد و چه نداشته باشد ، البته احتياط آن است كه مراعات كند تا نزديكترين راه را انتخاب كند و به مقدار ضرورت و نياز اكتفا نمايد و ( وقتى از مسجد بيرون رفت ) در صورت امكان نبايد در سايه بنشيند و احتياط ( مستحب ) آن است كه اصلا ننشيند مگر اينكه ناچار باشد ، بلكه احتياط مستحب آن است كه در سايه راه نرود ، اگر چه بنابر اقوا جايز است ، امّا حضور در نماز جماعت جز در مكّه معظّمه محلّ اشكال است . ( 2 ) مسألهء 10 - اگر در مسجد جنب شود و غسل كردن در آنجا بدون توقّف يا آلوده كردن مسجد ، ممكن نباشد ، بايد بيرون رود و حكم مسجد الحرام و مسجد النبى ( صلّى اللّه عليه و آله ) قبلا گذشت ( كه به هيچ وجه غسل در آنها جايز نيست ) و اگر براى غسل بيرون نرود ، اعتكافش باطل است ، زيرا توقّف جنب در مسجد حرام است . ( 3 ) مسألهء 11 - اگر كسى را كه قبل از او در مسجد اعتكاف كرده كنار زند و خود در جاى او ( براى اعتكاف ) بنشيند بعيد نيست اعتكافش باطل نشود و همچنين اگر بر فرش غصبى بنشيند ، كما اينكه اگر نداند كه غصبى است يا فراموش كند بدون اشكال اعتكافش صحيح است . و اگر مسجد به خاك يا آجر غصبى فرش شده باشد ، اگر پرهيز از آن ممكن باشد ، واجب است پرهيز نمايد و اگر معصيت كرده پرهيز نكند ، صحت اعتكاف بعيد نيست ولى اگر پرهيز ممكن نباشد ، بنابر احتياط واجب بايد از اعتكاف در آن اجتناب كند . ( 4 ) مسألهء 12 - اگر بيرون بودن از مسجد در مواردى كه ناچار است به قدرى طول بكشد كه صورت اعتكاف محو شود ، اعتكاف باطل مىشود . ( 5 ) مسألهء 13 - شخصى كه اعتكاف مىكند مىتواند هنگام نيّت كردن شرط كند كه اگر براى او عذرى پيش آيد ، حتى در روز سوّم بتواند دست از اعتكاف بردارد ، اگر چه عذر او عرفى و معمولى باشد . مانند آن كه همسرش از سفر برگردد و به كارهايى كه از انجام آن ناچار است كه باعث مباح شدن كارهاى ممنوع مىشود اختصاص ندارد ، بلكه بستگى به شرط دارد ، اگر بطور عموم هر عذرى را شرط كند در تمام موارد مىتواند بيرون رود و اگر عذر خاصّى را شرط كند در خصوص همان مورد مىتواند بيرون برود . امّا شرط دست