بيهوش قضاى روزه‌اى را كه در زمان عذرشان نگرفته‌اند واجب نيست . و بر كافر اصلى قضاى روزه‌اى كه در حال كفر ، نگرفته است ، واجب نيست و قضاى روزه بر غير آنان واجب است ، حتى بر مرتد نسبت به زمان ارتدادش ( قضاى روزهايى كه در آن زمان نگرفته و يا گرفته واجب است ) و همچنين است زن حائض و نفساء ( كه قضاى روزه بر آنها واجب است ) اگر چه قضاى نماز بر آنها واجب نيست . ( 1 ) مسألهء 1 - قبلا گذشت كه اگر كسى قبل از ظهر بالغ شود و چيزى نخورده باشد روزهء آن روز بر او واجب نيست و همچنين كسى كه نيّت روزه استحبابى كرده و در بين روز بالغ شده ، روزه بر او واجب نيست بنابراين اگر افطار كنند ، قضاء بر آنها واجب نيست ، اگر چه قضاى آن مطابق احتياط است . ( 2 ) مسألهء 2 - كسى كه روزه‌اش به خاطر مستى فوت شود ، بايد قضا كند ، چه مسكر را براى معالجه خورده باشد يا به صورت فعل حرام انجام داده باشد ، بلكه اگر قبل از مست شدن نيّت روزه كرده باشد و روزه را هم تمام كند ، احتياط ( واجب ) آن است كه قضاى آن را هم بگيرد . ( 3 ) مسألهء 3 اگر مخالف مستبصر گردد ، روزه‌هايى كه بر طبق مذهب خود يا مذهب حق با قصد قربت انجام داده ، قضاى آن بر او واجب نيست ، ولى آنچه در آن حال از او فوت شده ، قضايش بر او واجب است . ( 4 ) مسألهء 4 - قضاى روزه واجب فورى نيست . البتّه تأخير آن تا رمضان بعد بنابر احتياط ( واجب ) جايز نيست ، و وقتى تأخير بيندازد ، بعد از آن ، قضاء واجب موسّع است . ( 5 ) مسألهء 5 - در قضاى روزه ترتيب و تعيين روز آن واجب نيست . بنابراين اگر چند روز قضاى روزه بر او باشد و به عدد آنها به نيّت قضا روزه بگيرد ، كفايت مىكند ، اگر چه اوّل و دوّم و . . . آن را تعيين نكند . ( 6 ) مسألهء 6 - اگر قضاى دو ماه رمضان يا بيشتر بر او واجب باشد ، مخيّر است كه ماه رمضان قبلى را جلوتر آورد يا عقب‌تر ، ولى اگر قضاى روزه ماه رمضان امسال و قضاى روزه ماه رمضانى از سالهاى قبل به گردن او باشد و تا رمضان آينده وقت براى قضاى هر دو نباشد ، بنابر احتياط ( واجب ) بايد اول قضاى رمضان امسال را بگيرد و اگر عكس آن را انجام دهد ظاهرا آنچه را جلو انداخته ، صحيح است و بايد كفّاره يعنى كفّاره تأخير را نيز بدهد . ( 7 ) مسألهء 7 - اگر به واسطهء مرض يا حيض يا نفاس روزهء ماه رمضان را نگيرد و پيش از تمام شدن ماه رمضان بميرد ، قضاى آن واجب نيست ، اگر چه نيابت از او مستحب است . ( 8 ) مسألهء 8 - اگر به واسطهء عذرى روزه تمام ماه رمضان يا بعضى از آن را نگيرد و عذرش تا رمضان آينده طول بكشد ، در صورتى كه عذرش مرض باشد ، قضاء از گردنش ساقط مىشود و براى هر روز يك مد طعام كفّاره مىدهد و قضاء نمودن روزه كفايت از كفّاره