قدرى باشد كه باعث خوف گردد . و ترس از پيدايش مرض و ضرر به واسطهء روزه ، ( 1 ) اگر منشأ آن عقلايى و مورد اعتناى عقلا باشد ملحق به موردى است كه روزه براى مرض موجود ضرر دارد ، بنابراين اگر با وجود چنين ترسى روزه بگيرد ، صحيح نيست و روزه نگرفتن جايز است ، بلكه واجب است و ضعف داشتن هر چند زياد باشد ، براى جواز افطار كفايت نمىكند ، البّته اگر به اندازه‌اى باشد كه معمولا قابل تحمّل نباشد ، مىتواند روزه نگيرد . و اگر به خيال اينكه ضرر ندارد روزه بگيرد و بعد از به پايان بردن روزه معلوم شود كه ضرر داشته ، صحت آن محلّ اشكال است ، بلكه صحيح نبودن آن خالى از قوّت نيست و از شرايط صحيح بودن روزه آن است كه در سفرى كه موجب شكسته شدن نماز است ، نباشد بنابراين روزه مسافر اگر چه مستحبى باشد بنابر اقوا صحيح نيست ، البته سه مورد استثناء شده : يكى از آنها ، روزه سه روز ( در مكه ) عوض قربانى . دوم ، روزه‌اى كه عوض شتر كفّاره است از كسى كه عمدا قبل از غروب از عرفات كوچ نموده باشد و اين روزه هيجده روز است . سوم ، روزه نذرى كه نذر كند آن را در سفر بگيرد و يا بالخصوص نام ببرد كه آن را چه در سفر و چه در حضر بگيرد ، نه آنكه نذر مطلق باشد ( كه در مسافرت صحيح نيست ) . ( 2 ) مسألهء 2 - براى صحيح بودن روزه مستحبى اضافه بر شرايط گذشته ، شرط است كه قضاى روزهء واجب به گردن او نباشد ، و رعايت احتياط كه هيچ روزهء واجبى به گردن او نباشد - روزهء كفّاره يا غير آن - ترك نشود ، بلكه تعميم شرط نسبت به همهء روزه‌هاى واجب ( كه هيچ روزهء واجبى به گردنش نباشد ) خالى از قوّت نيست . ( 3 ) مسألهء 3 - تمام شرايطى كه براى صحيح بودن روزه بيان كرديم ، شرط واجب بودن آن نيز هست به جز اسلام و ايمان . و شرط ديگر وجوب روزه بلوغ است بنابراين روزه بر كودك نابالغ واجب نيست ، هر چند نيّت روزه مستحبى كند و در بين روز بالغ شود ، البتّه اگر قبل از سپيدهء صبح بالغ شود ، بايد روزه بگيرد . و شخص نابالغى كه نيّت روزه مستحبى كرده و در بين روز بالغ شود ، احتياط آن است كه آن را تمام كند ، بلكه اگر قبل از ظهر بالغ شود ( و نيّت روزه نكرده باشد ) و چيزى نخورده باشد ، احتياط مستحب است كه نيّت روزه نموده و آن را به اتمام رساند . ( 4 ) مسألهء 4 - اگر شخصى كه مسافر نيست قبل از ظهر مسافرت كند ، بايد افطار كند و اگر بعد از ظهر مسافرت كند ، بايد روزه‌اى را كه گرفته ادامه دهد و روزه‌اش صحيح است و اگر مسافر بود و به وطن خود يا جايى كه تصميم دارد ده روز در آنجا بماند برسد ، در صورتى كه قبل از ظهر باشد و كارى كه روزه را باطل مىكند ، انجام نداده باشد ، بايد روزه بگيرد و اگر بعد از ظهر باشد يا قبل از ظهر باشد ، ليكن كارى كه روزه را باطل مىكند انجام داده باشد روزه بر او واجب نيست . ( 5 ) مسألهء 5 - شخص مسافرى كه حكم شرعى را نمىداند ( كه روزه مسافر باطل است ) اگر روزه بگيرد ، روزه‌اش صحيح و براى انجام وظيفه‌اش كافى است ، همانطور كه در