آب و راه و مانند اينها اگر به اندازه‌اى كه در نماز جماعت ممنوع است فاصله نيندازند ، حائل حساب نمىشوند ، بلكه ظاهر اين است كه تور نيز حائل شمرده نمىشود ، مگر اين كه سوراخهايش به قدرى تنگ باشد كه ساتر و ديوار حساب شود و خالى از قرب نيست كه شيشه‌اى كه آن سويش پيدا است ، حائلى كه در نماز جماعت ممنوع است ، نباشد ، ولى احتياط در اجتناب از آن است . ( 1 ) مسألهء 2 - حائل كوتاهى كه مانع ديد در جميع حالات نماز نمىشود ، اگر چه در حال سجده مانع مىشود مثل آن كه به اندازهء يك وجب و بيشتر باشد ، در صورتى كه در حال نشستن مانع ديد نباشد ، اشكالى ندارد و گرنه مورد اشكال است و در آن ، احتياط ترك نشود ( 2 ) مسألهء 3 - حائل بودن مأمومين جلوتر هر چند داخل نماز نشده باشند ، ولى آمادهء شروع به نماز هستند اشكالى ندارد ، همچنين اگر به جهت طولانى بودن صف اوّل ، بعضى از افراد اين صف يا بيشتر آنان ، امام را نبينند يا به جهت طولانىتر بودن صف دوّم ، بعضى از افراد آن ، افراد صف اوّل را نبينند ، ضررى ندارد . ( 3 ) مسألهء 4 - اگر صفهاى نماز جماعت ، مثلا به در مسجد برسد و يك يا چند صف در خارج مسجد تشكيل شود ، به طورى كه مثلا يك نفر از افراد صف در مقابل در و بقيّه دو طرف در ( مثلا پشت ديوار ) بايستند و بنابر احتياط نماز كسانى كه دو طرف در ايستاده‌اند و بين آنان و صف جلو حائل ( مثلا ديوار مسجد ) وجود دارد ، باطل است ، بلكه بطلان نماز آنان خالى از قوّت نيست و همچنين نماز كسانى كه دو طرف محرابى كه داخل ديوار است ، ايستاده‌اند و بين آنان و امام حائل وجود دارد ، باطل است ، ولى نماز صفهاى بعدى صحيح است . ( 4 ) مسألهء 5 - اگر در بين نماز بين مأموم و امام يا بين مأموم و مأموم ديگرى كه واسطهء اتّصال است ، حائلى ايجاد شود يا بين آنان فاصله‌اى كه مبطل است ، به وجود آيد ، بنابر اقوا مانند اين است كه از اول ، حائل يا فاصله وجود داشته و نماز جماعت باطل مىشود و بايد به صورت فرادا ادامه داده شود . ( 5 ) مسألهء 6 - به وجود آمدن حائل غير ثابت ، مانند گذشتن انسان يا حيوان ، مانع ندارد ولى اگر ( جمعيّتى ) به صورت پيوسته ، مانع ايجاد كنند ، اگر چه ثابت نباشند ، جايز نيست . ( 6 ) مسألهء 7 - اگر نماز افراد صف جلو تمام شود ، ادامهء اقتداى كسى كه بعد از آنها ايستاده ، ( مثلا در صف بعدى ) اشكال دارد ، اگر چه آن افراد بدون فاصله به نماز جماعت ، برگردند . بنابراين ، احتياط آن است كه به نماز فرادا عدول كنند و اين احتياط ترك نشود . ( 7 ) مسألهء 8 - اگر معلوم باشد كه نماز افراد صف جلو باطل است ، چنانچه آن صف حائل يا فاصله ممنوع بين كسى كه پشت آن صف قرار گرفته است و امام بين او و صف جلوتر ، ايجاد كند ، نماز كسى كه در صف عقب‌تر است باطل است ، ولى اگر معلوم نباشد كه