نيست . پس اگر آب منحصر به آن مشتبه باشد بايد تيمم كند . ( 1 ) مسألهء 6 - پاك بودن و مطلق بودن آب شرط واقعى است كه عالم و جاهل در آن دو مساوى مىباشند ( پس اگر با آب نجس جهلا وضو بگيرد باطل مىباشد ) بر خلاف مباح بودن آن كه اگر جهلا و بدون اطلاع از غصبى بودن آب و يا فراموش كردن آن ، وضو بگيرد صحيح است ، حتى اگر در بين وضو متوجه غصبى بودن آب شود آن قسمتى را كه انجام داده صحيح است و باقيمانده را با آب مباح تمام مىكند ، و اگر بعد از شستن دست چپ متوجه غصبى بودن آب شود ، آيا جايز است با رطوبتى كه در دست دارد مسح كند و وضويش صحيح باشد يا نه ؟ دو وجه بلكه دو قول است . و فرق گذاشتن بين موردى كه اجزاء آبى كه در دستش هست عرفا آب محسوب شود . و بين موردى كه صرف رطوبتى باشد كه عرفا از كيفيات است بعيد نيست ، پس در صورت دوم صحيح و در صورت اول وضويش باطل است . و همچنين است حكم در صورتى كه اعضاء وضو رطوبتى از آب غصبى داشته باشد و بخواهد قبل از خشك شدن آن با آب مباح وضو بگيرد . ( 2 ) مسألهء 7 - وضو و آشاميدن و ساير تصرفات اندكى كه سيرهء عقلا بر آن جارى است ( معمول مىباشد ) در نهرهاى بزرگ و قنات‌ها و غير آنها جايز است اگر چه رضايت مالكين را نداند ، بلكه اگر چه در ميان صاحبان آنها صغير و ديوانه باشد ، ولى اگر همهء مالكين يا بعضشان نهى ( از اين گونه تصرفات ) بنمايند جواز تصرفات مورد اشكال است . و در صورتى كه كسى نهرى را غصب كرده باشد ( بازهم ) تصرفات نامبرده براى سايرين جايز است نه براى غاصب . ( 3 ) مسألهء 8 - اگر آب مباحى در ظرف غصبى باشد وضو گرفتن به نحو ارتماسى با آن جايز نيست چه آب ديگرى داشته باشد و چه نداشته باشد امّا وضو گرفتن با برداشتن از آن در صورتى كه آب منحصر به آن باشد صحيح نيست و بايد تيمم نمايد ولى اگر آن آب را در ظرف مباحى بريزد و وضو بگيرد صحيح است و اگر به آب مباح ديگرى دسترسى داشته باشد ( يعنى آب منحصر به آن ظرف غصبى نباشد ) وضو گرفتن با برداشتن آب از آن ظرف غصبى صحيح است اگر چه از جهت تصرف در ظرف غصبى كار حرامى را انجام داده است ( 4 ) مسألهء 9 - وضو گرفتن زير چادر غصبى بلكه در اطاق غصبى اگر زمينش مباح باشد صحيح است ( 5 ) مسألهء 10 - از حوضهاى مساجد و مدارس و مانند آنها در صورتى كه كيفيت وقف را نداند و احتمال بدهد كه واقف شرط كرده كه جز نمازگزاران در مسجد و ساكنين مدرسه كسى از آنها استعمال نكند ، وضو گرفتن جايز نيست اگر چه براى نمازگزاران و ساكنان مزاحمتى ايجاد نكند . ولى اگر سيره و عادت ديگران بر وضوى از آنها و بدون جلوگيرى ساكنين و