( 1 ) مسألهء 17 - اگر هدف سفر ، اطاعت خداوند متعال باشد و بطور تبعى ( و طفيلى ) انگيزهء معصيت هم داشته باشد ، بطورى كه مسافرت به اطاعت ، نسبت داده شود ، بايد نماز را شكسته بخواند و امّا در موردى كه هدف سفر ، معصيت خدا باشد و بطور تبعى انگيزهء اطاعت هم داشته باشد ، يا هر دو انگيزه در اين سفر مشترك باشند ، بطورى كه اگر هر دو منظور و انگيزه با هم نبودند ، سفر نمىكرد ، يا هر يك از دو منظور را مستقلا در نظر داشته باشد ، بايد نماز را تمام بخواند ، لكن در غير صورتى كه قصد اطاعت تابع قصد معصيت است ، كه در اين صورت بدون اشكال بايد نماز تمام خوانده شود ، احتياطا نماز را جمع بخواند و ترك اين احتياط سزاوار نيست . ( 2 ) مسألهء 18 - اگر ابتداى سفرش اطاعت باشد ، سپس در بين راه قصد معصيت نمايد ، چنانچه با اين قصد ، راه را طى كرده باشد ، نمىتواند نماز را شكسته بخواند ، اگر چه مسافت‌ها راه رفته باشد و نمازى را كه بطور قصر خوانده ، اعاده‌اش واجب نيست و در صورتى كه با قصد معصيت ، راهى نرفته باشد ( مانند آنكه در اثناى سفر در حال توقّف قصد معصيت نمايد مادامىكه با اين قصد شروع به سير ننموده است ) ، اوجه اين است كه نماز را شكسته بخواند و احتياط آن است كه مادامىكه به سير و حركت مشغول نشده است ، جمع بخواند ، سپس اگر به قصد اطاعت برگردد ، بعد از آن كه مقدارى راه رفته باشد ، چنانچه باقيماندهء راه - و لو با برگشتن - به مقدار مسافت باشد به اين كه رفتن تا به مقصد ، چهار فرسخ يا بيشتر باشد ، باز هم قصر واجب است همچنين اگر باقيمانده راه به مقدار مسافت نباشد ، لكن راهى را كه قبل از قصد معصيت پيموده ، به ضميمهء راهى كه بعد از انصراف از قصد معصيت رفته ، بعد از حذف راهى كه با قصد معصيت همراه بوده ، به مقدار مسافت باشد ، بايد نماز را شكسته بخواند ، لكن احتياط بهتر آن است كه علاوه بر قصر تمام هم بخواند و اگر مجموع آن با راهى كه همراه با قصد معصيت بوده ، به قدر مسافت باشد ، وجوب تمام خواندن خالى از قوّت نيست و احتياط آن است كه جمع بخواند و اگر ابتداى سفرش معصيت باشد ، سپس به اطاعت ، عدول نمايد ، در صورتى كه باقيمانده راه - و لو با برگشتن - به مقدار مسافت باشد ، بايد شكسته بخواند و اگر به مقدار مسافت نباشد ، احتياط آن است كه جمع بخواند گرچه تمام خواندن ، خالى از قوّت نيست . ( 3 ) مسألهء 19 - اگر ابتداى سفرش معصيت باشد و نيّت روزه كند ، سپس به اطاعت ، عدول نمايد ، چنانچه قبل از ظهر باشد در صورتى كه باقيماندهء راه - و لو با برگشتن - به مقدار مسافت باشد ، واجب است روزه را بشكند ، و گرنه روزه‌اش صحيح است و اگر بعد از ظهر باشد ، صحيح بودن آن بعيد نيست ، لكن احتياط آن است كه آن را تمام كند ، سپس قضاى آن را بگيرد و اگر ابتداى سفرش اطاعت باشد سپس در بين راه به معصيت عدول نمايد ، چنانچه بعد از بجا آوردن مفطر يا بعد از ظهر باشد ، روزه‌اش صحيح نيست و اگر قبل از آنها باشد ، صحت روزه‌اش مورد تأمّل است ، پس احتياطا روزه را بگيرد و بعدا قضا نمايد و اين احتياط ، ترك نشود . ( 4 ) مسألهء 20 - كسى كه از سفر معصيت برگشته چنانچه توبه كرده ، يا به جهت امرى كه