مىشود . پس اگر بخواهد مسافت دايره‌اى را طى كند ، و لو اين كه كارش قبل از رسيدن به نقطهء مقابل ( قبل از نصف دايره ) باشد ، چنانچه تا نقطهء مقابل چهار فرسخ باشد ، بايد نمازش را قصر بخواند و احتياط آن است كه اگر كارش قبل از رسيدن به نقطهء مقابل باشد ، جمع بخواند . ( 1 ) دوّم آنها - از موقع حركت ، قصد پيمودن مسافت را داشته باشد ، بنابراين اگر قصد كمتر از مسافت را بنمايد و بعد از رسيدن به مقصد ، قصد مقدار ديگرى كه كمتر از مسافت باشد ، بكند و همچنين . . . بايد در رفتن ( در مسير ) نماز را تمام بخواند ، اگر چه [ مسير ] روى هم رفته ، مسافت باشد يا بيشتر ، ولى اگر شروع به برگشتن كند ، در صورتى كه مسافت كامل باشد و قصد دارد كه آن را طى كند ، بايد نماز را قصر بخواند و همچنين است اگر مسافر ، مقصد مشخّصى نداشته باشد و نداند كه چقدر راه را بايد طى كند ، مثل آن كه چهارپايى ، مثلا فرار كرده و نمىداند كه كجا رفته است ، نماز را نبايد شكسته بخواند ، اگر چه به مقدار مسافت و بيشتر راه رفته باشد ، ولى با شرطى كه گذشت [ 1 ] در موقع برگشتن ، بايد شكسته بخواند و اگر در اثناء مقصدى را معيّن كند كه و لو با برگشتن به مسافت برسد با شرايطى كه در مسألهء تلفيق [ 2 ] گذشت ، بايد قصر بخواند و اگر به قصد كمتر از چهار فرسخ حركت كند و منتظر بماند كه اگر همراهانى پيدا شوند با آنها مسافرت كند و گرنه ، خير ، يا مسافرتش متوقّف بر پيدا شدن چيزى باشد ، ولى مطمئن نباشد كه همراه پيدا كند يا مطمئن نباشد كه آن چيز حاصل شود ، واجب است نماز را تمام بخواند . ( 2 ) مسألهء 9 - ملاك و ميزان اين است كه قصد رفتن مسافت را داشته باشد ، اگر چه چند روز طول بكشد به شرط آن كه در بين اين روزها چيزى كه سفر را قطع مىكند ( و حكم مسافر را از بين مىبرد ) ، پيدا نشود و عرفا نگويند كه مسافر نيست ، مثل اين كه هر روز مقدار خيلى كمى جهت تفريح و مانند آن - نه به جهت سختى راه رفتن - راه رود كه در اين صورت بايد نماز را تمام بخواند و احتياط آن است كه جمع بخواند . ( 3 ) مسألهء 10 - در قصد نمودن مسافت ، مستقل بودن معتبر نيست ، بلكه و لو به خاطر تبعيّت باشد ، كافى است چه براى وجوب اطاعت باشد ، مانند زن نسبت به شوهر ، چه مجبور باشد ، مثل اسير ، يا مختار باشد ، مانند خدمتكار ، به شرط اين كه بدانند متبوع ؛ يعنى كسى كه از او تبعيّت مىكند ، قصد مسافت را دارد و اگر ندانند ، بايد نمازشان را تمام بخوانند و احتياط آن است كه سؤال كنند ، اگر چه بنا بر اقوا واجب نيست بر متبوع كه به آنها خبر بدهد ، هر چند كه پرسيدن تابع از او فرضا واجب باشد . ( 4 ) مسألهء 11 - اگر تابع معتقد شود كه متبوع او مسافت را قصد نكرده يا شك در قصد او بكند و در اثناء بداند كه قصد مسافت داشته ، چنانچه بقيّهء راه به مقدار مسافت باشد ، واجب است كه قصر بخواند و گرنه ظاهر آن است كه واجب است تمام بخواند .

--> [ 1 ] و آن اينكه برگشتن هشت فرسخ باشد . [ 2 ] شرط اول از شرايط قصر .