باشد ، نماز جمعه صحيح است ، و اگر بعدا معلوم شود كه حتى براى يك ركعت هم وقت نبوده است ، بايد نماز ظهر را بخواند ، و اگر مقدار وقت را بداند و شك داشته باشد كه آيا براى خواندن نماز جمعه ( دو خطبه و دو ركعت سبك ) وسعت دارد يا نه ، جايز است در نماز جمعه وارد شود ( و آن را شروع كند ) پس اگر وقت براى آن وسعت داشت ، نماز جمعه صحيح است و گرنه بايد نماز ظهر را بخواند ، و احتياط آن است كه ( در فرض اين شك ) نماز ظهر را اختيار كند ، بلكه در فرع گذشته ( شك در بقاى وقت ) با اينكه وقت براى يك ركعت نماز جمعه وسعت داشته ، احتياط ترك نشود . ( 1 ) مسألهء 5 - اگر امام در وسعت وقت با عدد معتبر ، نماز جمعه بخواند و مأمومى كه جزء عدد نصاب نيست در وقت خطبه و اوّل نماز نباشد ، لكن به يك ركعت نماز جمعه با امام برسد ، نماز جمعه را با امام بخواند و يك ركعت ديگر را هم بطور فرادا بجا آورد و نمازش صحيح است ، و آخرين حدّ رسيدن به ركعت ، رسيدن به امام در ركوع است ، پس اگر ركوع كند و امام براى قيام بلند نشده باشد ، نمازش صحيح است ، و افضل براى كسى كه « اللّه اكبر » ركوع را درك نكرده باشد اين است كه نماز ظهر را چهار ركعت بخواند ، و اگر « اللّه اكبر » بگويد و به ركوع برود ، سپس در اينكه امام در ركوع بوده و به ركوع او رسيده يا نه ، شك كند ، نمازش جمعه نمىباشد ، و آيا باطل است يا صحيح و بايد بعنوان ظهر تمامش كند ، مورد اشكال است و احتياط آن است كه آن را بعنوان ظهر تمام كند ، سپس آن را اعاده كند . ( 2 ) چند فرع : ( 3 ) فرع اوّل - شرايطى كه در نماز جماعت ، در غير نماز جمعه معتبر است ، از قبيل نبودن حائل و بالا نبودن جايگاه امام ( از محلّ مأمومين ) و دور نبودن از يكديگر و غير اينها ، در نماز جمعه هم معتبر است ، و همچنين شرايط امام در نماز جمعه همان شرايطى است كه در امام جماعت بايد باشد ، از قبيل عقل و ايمان و حلال‌زادگى و عدالت ، ولى امامت بچّه‌ها و زنان در نماز جمعه صحيح نيست ، هر چند بگوييم براى مثل اينها در غير نماز جمعه امام بودن جايز است . ( 4 ) فرع دوّم - اذان دوّم در روز جمعه بدعت و حرام است ، و آن اذانى است كه مخالفين بعد از اذانى كه وظيفه است ، مىگويند ، و گاهى بر آن ، اذان سوّم گفته مىشود و شايد به اين حساب باشد كه سوّمين اذان و اقامه است يا سوّمين اذان براى اعلام و اذان براى