خواه آسمانى باشد مانند باد سياه يا سرخ يا زردى كه عادى نباشد و تاريكى شديد و فرياد و صداى بلند و آتشى كه گاهى در آسمان آشكار مىشود و غير اينها ، يا آن نشانه بنابر احتياط ( واجب ) زمينى باشد ، مانند فرورفتگى زمين و مانند آن ( همهء اينها سبب نماز آيات مىباشند ) و ( در مورد اين نشانه‌ها ) توجّهى به آنچه اصلا موجب ترس نباشد نيست و نيز توجهى به ترسيدن تنها عدهء كمى از مردم ، نيست ( كه در اين حال ، سبب نماز آيات مىشوند ) امّا در گرفتن ماه و خورشيد و زلزله ترسيدن شرط نيست و در مورد آنها به هر حال نماز آيات واجب است . ( 1 ) مسألهء 2 - در گرفتگى خورشيد و ماه ، ظاهر آن است كه معيار ، صدق نام گرفتگى است ، اگر چه اين گرفتگى به علت دو سبب متعارف آن كه حائل شدن زمين و ماه است ، نباشد بنابراين گرفتن ماه و خورشيد به وسيلهء بعضى از ستاره‌هاى ديگر يا به علّت ديگرى كافى است ( و سبب نماز آيات مىشود ) ، البته اگر گرفتگى ، بسيار كم باشد بطورى كه چشم‌هاى متعارف مردم آن را نبينند ، اگر چه بعضى از ديدهاى خارق العاده يا بواسطهء ابزار ساخته شده ( مثلا دوربين ) آن را ببينند ، ظاهر آن است كه توجّهى به چنين گرفتگى نيست ( و سبب نماز آيات نمىشود ) ، اگر چه اين گرفتگى به جهت يكى از دو سبب متعارف آن باشد ، و همچنين اگر گرفتگى آنها به سرعت از بين برود ، مانند آن كه در اثر عبور بعضى از سنگهاى فضا ( از مقابل ماه و خورشيد ، چشم نور آنها را نبيند و اين حالت سريعا از بين رود توجّهى به اين گرفتگى نيست ، ( و موجب نماز آيات نمىشود ) . ( 2 ) مسألهء 3 - وقت اداى نماز آيات گرفتن ماه و خورشيد از هنگام شروع گرفتگى تا زمان شروع در بازشدن آن است ، و احتياط ترك نشود كه قبل از آنكه شروع در بازشدن نمايد ، به انجام نماز بشتابد ، و اگر از آن وقت تأخير انداخت ، بايد نماز را با نيت قربة الى اللّه بخواند و نمىتواند نيّت اداء و يا قضا داشته باشد و امّا در زلزله و مانند آن از چيزهايى كه غالبا مدّت وقوع آنها براى خواندن نماز گنجايش ندارد ، مثل صداى بلند و فرياد ، اينها سبب نماز آياتند نه آن كه وقت نماز آيات باشند . ( نماز آيات در اين گونه موارد فورى است ) و در همان حال وقوع آنها بايد اقدام به خواندن نماز آيات نمايد و در صورتى كه معصيت كند ، ( و فورا نخواند ) بعد از آن مادام العمر واجب است ، و تمام آنها اداء است ( و در هر صورت بايد به نيّت اداء باشد ) ( 3 ) مسألهء 4 - وجوب نماز آيات فقط بر كسانى است كه در شهر ( و محلّ وقوع ) حادثه و آيت باشند ، بنابراين بر غير آنها واجب نيست ، ولى اگر محل آنها ( بقدرى نزديك و ) متّصل به محل وقوع حادثه است كه هر دو محل مانند يك محل حساب مىشود ، الحاق آن به محل وقوع آن قوّت دارد ( و بر اينها هم نماز آيات واجب است ) . ( 4 ) مسألهء 5 - وقوع چيزى كه نماز آيات براى آن واجب است و همچنين زمان آن و مقدار آن ، با يقين خود انسان و شهادت دو عادل ثابت مىشود بلكه بنابر احتياط ( واجب ) ، با شهادت يك نفر عادل ( نيز ثابت مىشود ) و با خبر دادن منجّمى كه به راستگوئيش اطمينان هست - بنا بر احتياط ( واجب ) - اگر اقوا نباشد - ( ثابت مىشود ) . ( 5 ) مسألهء 6 - اين نماز آيات بر هر مكلّفى واجب است ، و بنابر اقوا از زن حايض و نفاس‌دار ، ساقط است ، بنابراين قضاى نماز آياتى كه وقت داشته باشد ، ( مثل خسوف و كسوف ) بر آنها واجب نيست و اداى نماز آيات غير آن ( مثل فرياد آسمانى ) ، بر آنان واجب نيست و اين حكم در مورد حيض و نفاسى است كه تمام مدّت وقوع چيزى را