بعضى حمّيات و عدد ، يا ماهيّت با عدد بعضى مركّبات به دور استدلال بايد كرد ، چنانچه به دور ربع و خمس و سدس و امثالها علم به وقوع ماهيّت آن « 1 » حمّيات تعلّق گيرد و چنانچه در دو غبّ و سه ربع به دور مواظبه عدد آن معلوم شود ، چنانچه اگر دو روز گيرد و يك روز نگيرد معلوم گردد كه مركّب از دو ربع است و اگر دو روز بگذارد و دو روز بگيرد ، دليل آن بود « 2 » كه مركّب از دو خمس است و اگر دو روز بگيرد و سه روز بگذارد علامت دو سدس باشد ، پس در اين سه « 3 » صورت آخر به دور بر ماهيّت و عدد استدلال شده باشد و در صورت دويم بر عدد و در صورت اوّل بر ماهيّت و ببايد دانست كه خمس و امثال آن از قبيل ربع است به زيادتى غلظت . علاج آن مثل علاج ربع بود به زيادتى استعمال ملطّفات و تغليظ تدبير و در جميع حمّيات قبل از نضج مادّه مسهل ندهند بر سبيل وجوب ، الّا در صفراوى خالص ، چه آنجا انتظار نضج مستحب بود ، ما دام كه مادّه ساكن بود و مضطرب و مهتاج و متوجّه عضوى شريف نباشد ، كه اگر چنين بود قبل از نضج واجب گردد و آنجا كه انتظار نضج واجب بود اگر در طبيعت قبض واقع باشد حقنه كنند و مليّن « 4 » ضعيف توان داد و در روز نوبت و روز بحران مسهل نشايد دادن و روز ششم مسهل دادن به غايت خطرناك بود و بهترين ايّام جهت اين عمل هشتم و دهم و دوازدهم و شانزدهم [ بود ] « 5 » . فصل نهم : در روزهاى بحران و غير آن روزهايى كه در آن بحرانهاى نيك واقع شود چهارم و هفتم و چهاردهم و بيستم و بيست و يكم و بيست و چهارم و بيست و هفتم و سى و يكم و سى و چهارم و سى و هفتم و چهلم . روزهايى كه در آن بحرانهاى ضعيف بود ، ايّام زور « 6 » خوانند : سيم و پنجم و نهم و

--> ( 1 ) . س : - آن . ( 2 ) . س : - بود . ( 3 ) . س ، ف : - سه . ( 4 ) . س : تليين . ( 5 ) . به قياس « د » افزوده شد . ( 6 ) . ش ، ف : روز .