اگر تحفة الحكماء « 1 » ، همان رساله‌اى باشد كه نسخه‌اى از آن در كتابخانهء مجلس موجود است ، چنان‌كه بعدا به شرح خواهيم گفت ، چيزى جز روايت اندكى كوتاه‌شدهء رسالهء غياثيه نيست . « 2 » از تحفة الكمال اطّلاعات مفصلى در دست نداريم و باه‌نامه احتمالا همان اسرار النكاح است و به رغم تمام ملاحظات مصنّف ، كه ديباچهء رساله را به توصيف عشق مجرّد اختصاص داده است ، بعدها با سهل‌انگارى و هوسرانى ، باه‌نامه ناميده شده . غيبت نام غياثيه كه از پرنسخه‌ترين آثار نجم الدين است ، در سياهه شدّ الازار ، ما را شگفت‌زده نموده و حدس موقّت خود را در اين خصوص ، بعدا ابراز خواهيم داشته‌ايم . از نسخ شرح فصول بقراط ، رشيديه ، كتاب الاغذيه و الاشربه فعلا بىخبريم و نيز از رسالة الثلجيه كه در نسخهء بدل شدّ الازار ، رسالة البلخيه ناميده شده است و عنوان بلخيه جز آنكه مىتواند راجع به موضعى جغرافيايى باشد ، مىتواند ناظر به « جراحت بلخيه » باشد كه از اقسام عوارض پوستى مطرح در طب يونانى - اسلامى است . « 3 » با اين وصف تا هنگامى كه نسخه‌اى از اين رساله به دست نيامده باشد ، قضاوت درباره محتواى آن ، مقدور نيست . الحاوى فى علم التداوى در واقع مهمترين تأليف نجم الدين محمود است . اين كتاب تازى را پس از قانون ، حاوى كبير و كامل الصناعه ، تأليفى بىنظير دانسته‌اند . « 4 » نسخ جامع و ناقص اين كتاب فراوان است . ابتداى آن چنين است : « ألحمد للّه الواحد الماجد السبوح ، خالق الجن و الانس ، رب الملائكة و الروح » و بناى آن بر پنج مقاله است : 1 . فى العلل الحادثه من الرأس إلى القدم : 125 باب

--> ( 1 ) . از اين كتاب ، نسخه‌اى در كتابخانهء نور عثمانى موجود است ( ر . ك : تاريخ طب اسلامى ، ص 146 ) . ( 2 ) . ر . ك . همين نوشتار ، روايتهاى مختصر شده . ( 3 ) . ر . ك : جواهر المقال ، ميكروفيلم شمارهء 1032 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ريش بلخيه . ( 4 ) . فارس‌نامهء ناصرى ، همان .