گويد . . . بر اين جمله برود و عدول نجويد . و چون اين ضعيف كه خادم علماى زمان و چاكر افاضل دوران است ، مراجعت كند ، ادرارات و مواجب ساليانهء علما و قضات و سادات و وظايف مشايخ و محدّثان و حفظهء قرآن و حكما و اطبّا و شعرا و ارباب اقلام ممالك ايران ، از سر حد آب آمويه تا سر حد آب جون و اقاصى مصر و تخوم روم ، چنانچه معهود بوده ، بر قاعدهء قديم داده شود . و نوعى كند كه ايشان از سر رفاهيت ، به افادت و استفادت مشغول گردند و ما را به دعاى خير ياد كنند . » هفدهمين نفر از فضلاى مذكور در اين نوشتار ، همانا « مولانا فقيه محمود بن الياس طبيب » است كه هزار دينار نقد ، يك پوستين سنجاب و يك مركوب با سازوبرگ ، در حق وى انعام رفته و طبيعى است كه نجم الدين تا تاريخ نگارش اين مكتوب زنده باشد . به هر روى ، نگارش اين نامه به قبل سال 710 ه . ق . بازمىگردد ، چرا كه در آن از انعامات خواجه رشيد الدين به جهت « مولانا قطب الدين مسعود شيرازى » ياد شده و مولاناى مؤمى اليه در همان سال 710 ه . ق . خرقه خالى كرده . با توجه به همين معنى و از آنجا كه رشيد الدين صراحتا نامه را در سفر جنگى « به سبب تسخير ممالك اسلام و فتح بلاد مصر و شام » نوشته ، مىتوان حدس زد كه مكتوب مربوط به ميانهء سالهاى 699 و 702 ه . ق . مىباشد ، يعنى جنگهاى غازان در نواحى غربى امپراطورى ايلخانى ( و نه جنگهاى اولجايتو در شامات كه مربوط به 712 ه . ق . است ) . اولين سفر جنگى غازان به جانب شام در روز آدينه نوزدهم محرم سال 699 ه . ق . آغاز شد « 1 » . پس از پاره‌اى محاربات كه بىنصيب از ظفر نبود ، در 15 رمضان همان سال غازان به مراغه رفت و از تأسيسات رصدى ديدن كرد « 2 » . بنابراين اولين سفر رزمى وى بيش از هشت ماه به طول نكشيد و اين چندان مدّتى مديد نيست كه موجب توطن وابستگان فاضل ايلخان در ثغور و پراكندگى ايشان در شهرهاى ديگر شده باشد . از جانب ديگر رشيد الدين در اين مكتوب از خروج ادرارات و مواجب ساليانهء علما از

--> ( 1 ) . جامع التواريخ ، ج 2 ، ص 938 . ( 2 ) . همان ، ص 943 .