باب پنجم در امراض صدر و ريه و قلب مشتمل بر نه فصل : فصل اوّل : در تنگى نفس از بلغم غليظ مىباشد . علامتش خرخره در سينه و به سرفه « 1 » برآمدن بلغم و تنگى نفس به وقت حركت و اگر سرفه « 2 » و برآمدن بلغم نباشد خوف استسقا بود . علاجش منضج از زوفا « 3 » و انجير « 4 » و منقّا « 5 » و صعتر « 6 » و باديان « 7 » و ايرسا « 8 » و بيخ سوسن تراشيده « 9 » و تخم خطمى « 10 » و نبات « 11 » سازند و به قى و اسهال تنقيه كنند ؛ و از حرارت دل مىباشد به واسطهء كثرت بخارات . علامتش بزرگى نبض و نفس و تشنگى و سوزش دل . علاجش فصد باسليق و تسكين حرارت دل به عرق كاسنى و گاو زبان و شيرهء تخم خرفه و شراب صندل و نيلوفر و طلاهايى « 12 » بر اين موجب « 13 » بر دل انداختن : از صندل و گشنيز « 14 » و برگ خرفه و برگ كاسنى ؛ و از استرخاى عضلات سينه و ضعف حرارت غريزى مىباشد . علامتش نرمى نبض است « 15 » و نفس بر مثال كسى زند كه گريسته باشد و تا راست ننشيند و گردن راست ندارد ، نفس برنيارد و اوّل را نفس بكاء « 16 » و دويم را « 17 » نفس

--> ( 1 ) . س : صرفه . ( 2 ) . س : صرفه . ( 3 ) . س : - زوفا . ( 4 ) . ش ، ف : + ده درم . ( 5 ) . ش ، ف : + ده درم . ؛ منقّا : مويزى كه پاك كرده و دانه‌هاى آن بيرون كرده باشند . و نيز نام قسمى انگور است . ( لغتنامه ) . ( 6 ) . ش ، ف : + پنج درم . ( 7 ) . ش ، ف : + پنج درم . ( 8 ) . ش ، ف : + دو درم . ( 9 ) . س : - زوفا . ( 10 ) . ش ، ف : + ده درم . ( 11 ) . ش ، ف : + ده درم . ؛ منقّا : مويزى كه پاك كرده و دانه‌هاى آن بيرون كرده باشند . و نيز نام قسمى انگور است . ( لغتنامه ) . ( 12 ) . ش : - هايى . ( 13 ) . ش ، ف ، ل : - بر اين موجب . ( 14 ) . ف ، ل : + تر . ( 15 ) . ف ، ل : + تر . ( 16 ) . ش : اوّل نفس را بكامى . ( 17 ) . ش : - را .