مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
279
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
دارد : شحم الحنظل « 1 » : پانزده درم / بصل الفار « 2 » مشوى « 3 » : هشت درم / غاريقون : ده درم « 4 » / سقمونيا : پانزده درم / خربق « 5 » سياه : 10 « 6 » / كمادريوس « 7 » : 5 / افتيمون : ده درم « 8 » / اسقورديون « 9 » : 5 « 10 » / هوفاريقون « 11 » : 7 « 12 » / سادج هندى : 2 « 13 » / جعده : 2 « 14 » / فربيون « 15 » : 2 « 16 » / حاشا « 17 » : 2 « 18 » / فراشيون « 19 » : 7 « 20 » / سليخه « 21 » : 7 « 22 » / صبر : پانزده درم / حماما « 23 » : ده درم « 24 » / فلفل سياه ، دار فلفل ، زعفران ، دارچينى ، مرصافى ، فطراساليون « 25 » :
--> ( 1 ) . م : شحم حنظل . ( 2 ) . بصل الفار : به فتح اول و ثانى ، پياز دشتى ، پياز موش . ( لغتنامه ) . ( 3 ) . مشوى : به فتح اول و تشديد آخر ، بريان كرده . ( لغتنامه ) . ( 4 ) . م : - ده درم . ( 5 ) . م : حريق ؛ خريق : به فتح اول و ثالث ، رستنىاى باشد و آن سياه و سفيد هر دو مىباشد ، و سياه وى رستنىاى بود كه برگ آن به برگ خيار و تخم آن به خسكدانه ماند و پوست بيخ آن مستعمل است و آن را شيرهاى بود مانند شيرهء توت . ( برهان قاطع ) ؛ بو على برگ خريق سياه را به برگ چنار تشبيه كرده است . ( ر . ك : قانون ، كتاب دوم ، ص 337 ) . ( 6 ) . م : ده درم . ( 7 ) . كمادريوس : به فتح اول و رابع ، لغتى است يونانى و معنى آن به عربى بلوط الارض باشد و آن گياهى است سبزرنگ و بسيار تلخ . ( لغتنامه ) . ( 8 ) . م : - 5 افتيمون ده درم . ( 9 ) . م : اسقوردون ؛ اسقورديون : به ضم اول ، سير دشتى و به عربى ثوم الحيه خوانند . ( لغتنامه ) . ( 10 ) . م : از هريكى پنج درم افتيمون ده درم . ( 11 ) . م : صبر ؛ هوفاريقون همان هزار چشم است ، گياهى است نزديك به تيرهء پنيركان كه در برگ آن كيسههاى اسانسى بسيار است و چون آن برگ را در برابر آفتاب گيرند ، مانند آن است كه سوراخ بسيار دارد و به همين جهت آن را هزار چشم ناميدهاند . ( لغتنامه ) . ( 12 ) . : + يازده درم حمانا دو درم غاريقون هفت درم . ( 13 ) . م : - 2 . ( 14 ) . م : - 2 . ( 15 ) . م : فرفيون . ( 16 ) . م : - 2 . ( 17 ) . م : + از هريكى . ( 18 ) . م : دو درم . ( 19 ) . م : فراسيون ؛ فراشيون : به فتح اول ، گياهى است كه آن را به عربى صوف الأرض خوانند و به فارسى گندناى كوهى گويند . ( برهان قاطع ) . در برهان فراسيون نيز ضبط شده است . ( 20 ) . م : - 7 . ( 21 ) . م : + از هريكى . ( 22 ) . م : هفت درم . ( 23 ) . ل : كماما ؛ حماما : هل ، ديسقوريدوس گويد : درختى است ؛ تو گويى خوشهاى چوبين است كه در هم چنگ زده است . برگش بزرگ و پهن است و به برگ هزارگوشان شباهت دارد . گلش به رنگ سادج هندى است . رنگ ميوه طلايى و رنگ چوبش شبيه ياقوت است . هل بوى خوش دارد . ( قانون ، كتاب دوم ، ص 149 ) . ( 24 ) . م : - صبر . . . ده درم . ( 25 ) . م : + از ؛ فطراساليون : كرفس ( قانون ، كتاب دوم ، ص 277 ) .