مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)

267

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)

پوست‌كنده « 1 » ؛ كوفته و بيخته « 2 » ، به آب قراح « 3 » حب سازند . حبى كه كرم را بكشد : سرخس « 4 » ، قنبيل « 5 » ، حب الغار ، برنگ كابلى « 6 » ، تربد سپيد « 7 » مجوف ، هليله زرد ، ترمس « 8 » ، شيح تركى : از هريك « 9 » صد درم ؛ كوفته و بيخته ، به آب قراح بسريشند « 10 » و حب سازند ؛ شربتى پنج درم . حبى كه سرفه را « 11 » و ريش و « 12 » شش را سود دارد و آواز صافى كند : مغز بادام پوست كنده ، بزرك ، دانهء صنوبر مقشر ، فانيد سپيد « 13 » : از هريكى يك « 14 » درم ؛ كوفته و بيخته ، به « 15 » آب بسريشند « 16 » و حب سازند . حبى كه بوى دهان را خوش كند و گند آن « 17 » ببرد « 18 » : عود خام ، قرنفل ، مصطكى : راستار است ؛ كوفته و بيخته « 19 » ، در آب گدازانيده ، بسريشند « 20 » و حب سازند و در دهان گيرند . حب قوقيا « 21 » كه بلغم را ببرد و « 22 » از بدن براند « 23 » : ايارهء فيقرا ، تربد سفيد مجوف : از هريك « 24 » ده درم / هليله زرد و « 25 » كابلى ، انيسون : از هريك « 26 » پنج درم « 27 » / سقمونياى بريان

--> ( 1 ) . ل : - پوست‌كنده . ( 2 ) . ل : + پوست‌كنده . ( 3 ) . م : + بسرشند . ( 4 ) . م : حب . ( 5 ) . م : + و . ( 6 ) . م : + مقشر ترمس . ( 7 ) . م : حب . ( 8 ) . م : + و . ( 9 ) . م : + مقشر ترمس . ( 10 ) . م : بسرشند . ( 11 ) . م : - را . ( 12 ) . ل : + رودگانى و . ( 13 ) . م : سفيد . ( 14 ) . م : دو . ( 15 ) . م : با . ( 16 ) . م : بسرشند . ( 17 ) . م : بدن را . ( 18 ) . م : زايل كند . ( 19 ) . م : + با صمغ عربى . ( 20 ) . م : بسرشند . ( 21 ) . م : مرقويا ؛ ظاهرا در اصل قوقايا بوده است . قوقايا : پيلگوش ، راسن ( لغتنامه ) ؛ « راسن : نوعى از آن هر برگش از يك وجب تا يك ذرع است و بر روى زمين چو برگ سوسنبر و برگ عدس پهن شده است . بيخش از ساير اجزايش بهره‌مندتر است » . ( قانون ، كتاب دوم ، ص 305 ) ؛ قوقيا : قوقى ، گويند حيوانى است دريايى كه جند يعنى آش بچه‌ها خصيه اوست ( ! ) و او را بيدستر گويند . گوشت آن حيوان صرع را نافع است . ( لغتنامه ) ؛ در هر حال در تركيب اين حب نه از قوقيا و نه از قوقايا نشانى نيست . ( 22 ) . م : - ببرد و . ( 23 ) . م : بزدايد . ( 24 ) . م : يكى . ( 25 ) . م : - و . ( 26 ) . م : يكى . ( 27 ) . م : + نمك هندى دو درم .