مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
196
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
بسته شدن خون « 1 » حيض : سبب « 2 » قوىترين « 3 » آن سده است . و اسباب سده يا « 4 » فربهى به افراط است « 5 » يا لاغرى به افراط از بهر آنكه فربهى به افراط « 6 » سبب بسته شدن رگها و منفذها « 7 » گردد و « 8 » لاغرى به افراط « 9 » سبب خشكى منفذها و باريكى « 10 » آن باشد . علاج آنكه « 11 » فربهى به افراط باشد ، رگ صافن و نابض « 12 » بايد گشود « 13 » و از « 14 » ساق حجامت « 15 » كردن و جلاب پر سياوشان و رتك « 16 » بايد دادن . و تخم مرزنگوش با عسل « 17 » جوشانيدن « 18 » ادرار حيض كند « 19 » ؛ و « 20 » غذا نخودآب با دارچينى « 21 » دادن « 22 » . و « 23 » آنجا « 24 » كه « 25 » سبب ، لاغرى به افراط بود ، علاج « 26 » ، ترطيب « 27 » بدن بايد كردن و سكنگبين ساده بايد « 28 » دادن « 29 » . و در غذاهايى كه زود هضم شود بايد « 30 » افزودن ؛ و به گرمابهء معتدل « 31 » رفتن و روغن بنفشه در بدن ماليدن « 32 » .
--> ( 1 ) . ل : - خون . ( 2 ) . م : - سبب . ( 3 ) . س : قوىتر . ( 4 ) . س : سبب ؛ م : از . ( 5 ) . س : باشد بدان . ( 6 ) . س : - يا لاغرى . . . به افراط . ( 7 ) . س : مقعدها . ( 8 ) . س : + نيز سبب . ( 9 ) . س : + بود كه . ( 10 ) . س : تاريكى . ( 11 ) . س : - آنكه . ( 12 ) . ل : نانص ؛ م : ناقض ، نابض : به كسر با ، رگ جنبنده ؛ « بستن اطراف دست و شيشه بر ساقها نهادن و رگ صافن و نابض زدن ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) » ( لغتنامه ) . اما در ميزان الطب ، « مابض » آمده است : « مابض ، زير زانوست و نافعتر از صافن است . . . و رحم را نافع » ( ص 20 ) . ( 13 ) . س : گشادن : م : گشودن . ( 14 ) . ل : بر . ( 15 ) . م : + بايد . ( 16 ) . م : رنك ؛ رتك : به ضم اول و فتح ثانى ، پودنهء برى باشد كه اگر گوسفند از آن بخورد شير او مانند خون برآيد . ( برهان قاطع ) . ( 17 ) . س : - با عسل . ( 18 ) . م : جوشانيده . ( 19 ) . م : نكند . ( 20 ) . م : - و . ( 21 ) . م : + بايد . ( 22 ) . ل : - دادن . ( 23 ) . م : - و . ( 24 ) . م : علاج آن . ( 25 ) . م : + به . ( 26 ) . م : - علاج . ( 27 ) . م : تطيب . ( 28 ) . ل : - بايد . ( 29 ) . ل : دهند . ( 30 ) . ل : ببايد . ( 31 ) . م : + بايد . ( 32 ) . ل : مالند ؛ م : بايد ماليد .