آب با « 1 » خسك « 2 » دانه بايد دادن « 3 » . باب چهارم « 4 » : در كابوس كابوس « 5 » علتى است كه چون مردم در خواب شوند « 6 » ، چنان پندارند « 7 » كه او را مىفشارند و نفس او تنگ مىشود « 8 » . و سبب اين علت بسيارى خلطهاى غليظ باشد : خون « 9 » سوداوى « 10 » و بلغم و سودا « 11 » . و اين مرضى مخوف است و مقدمه صرع است . علاج « 12 » : اگر ماده « 13 » خونى باشد ، رگ قيفال يا نهر البدن « 14 » بايد « 15 » گشودن « 16 » ، و آن « 17 » دو نوع « 18 » ديگر « 19 » ، جلاب بالنگو و گل شكر بايد دادن و « 20 » غذا نخودآب ، و به حب اياره « 21 » و حب اصطمخيقون « 22 » و اياره لوغاذيا « 23 » تنقيه دماغ كردن « 24 » .

--> ( 1 ) . ل : يا . ( 2 ) . س : خشك ؛ خسك : به كسر اول و فتح ثانى « گل كافشه ، گل كاجيره ، گياه معروف گزندهء خاردارى است كه در زمين غير مزروع مىرويد . » ( لغتنامه ) ؛ ضبط « س » هم بىاعتبار نيست ، خشك دانه يا شوران همان كافشه و كاجيره باشد ، آن را كازيره معصفر هم گفته‌اند . ( ر . ك . لغتنامه ) ، كافشه : گل رنگ ، قرطم ، عصفر ، كاجيره . ( من لا يحضره الطبيب ، ص 130 ، حواشى مترجم ) ، « حسك ؛ شكوهنج و شكرهنج گويند و به شيرازى خارسوهوك و هرداد » ( اختيارات بديعى ، ص 123 ) ؛ « حسك به فتح حا و سين » ( مخزن الادويه ) . ( 3 ) . س : - بايد دادن ؛ ل : + و اللّه اعلم بالصواب . ( 4 ) . م : + از مقالهء دوم . ( 5 ) . س : اين . ( 6 ) . م : باشد . ( 7 ) . س : مىپندارند . ( 8 ) . م : شود . ( 9 ) . س : - خون . ( 10 ) . س : سودا . ( 11 ) . س : - و سودا . ( 12 ) . س : + اين . ( 13 ) . ل : - ماده . ( 14 ) . نهر البدن : « اكحل را هفت اندام گويند و نهر البدن خوانند و وى برابر سبابه واقع است ، علتهاى همهء بدن را مفيد . » ( ميزان الطب ، ص 19 ) . ( 15 ) . س : - يا نهر البدن بايد . ( 16 ) . س : + يا رگ نهر البدن . ( 17 ) . م : اين . ( 18 ) . س : + است . ( 19 ) . م : - ديگر . ( 20 ) . م : - و . ( 21 ) . س : + است . ( 22 ) . م : - ديگر . ( 23 ) . م : - و . ( 24 ) . ل : - دماغ كردن ؛ ل : + و اللّه اعلم بالصواب .