خداوند مزاج خشك دقيق « 1 » و صلب باشد « 2 » . نبض مردم در فصل ربيع معتدل باشد و اندر « 3 » قوت زيادت ، به سبب اعتدال فصل . و نبض مردم شهرهاى معتدل همچنين باشد . نبض مردم در فصل تابستان سريع يا متواتر يا صغير و ضعيف باشد و « 4 » نبض مردم در « 5 » شهرهاى گرم همچنين باشد . نبض مردم در فصل خريف معتدل باشد و ميل به ضعيفى دارد « 6 » . نبض مردم در فصل زمستان متفاوت باشد يا بطى يا صغير « 7 » ، به سبب كمى « 8 » حرارت ، ليكن « 9 » نبض محرور « 10 » قوىتر « 11 » باشد . و نبض مردم « 12 » شهرهاى سرد ، همچنين باشد . و « 13 » نبض خداوندان رياضت معتدل « 14 » قوى و عظيم باشد . و هرگاه كه رياضت نه بر حد اعتدال بود ، نبض صغير و ضعيف باشد . نبض مردم كه غذاى معتدل خورده باشند ، نه بسيار و نه اندك « 15 » ، قوى و عظيم و سريع باشد . نبض مردم كه غذاى كم « 16 » خورده باشند « 17 » ، سريع و ضعيف باشد . نبض مردم كه بسيار خورده باشند « 18 » ، مختلف باشد و اندر اختلاف ، سريع باشد . نبض خداوندان شادى ، عظيم باشد و متفاوت . نبض خداوندان غم صغير و ضعيف « 19 » باشد « 20 » و متفاوت « 21 » .

--> ( 1 ) . نبض دقيق : « نبض غليظ كه در آن پهنا و افراشتگى بيش از طبيعى است و نبض دقيق مقابل آن . » ( قانونچه ، ص 64 ) . ( 2 ) . ل : بود . ( 3 ) . ل : در . ( 4 ) . م : - و . ( 5 ) . س : - مردم شهرهاى معتدل . . . مردم در . ( 6 ) . ل : + و . ( 7 ) . م : ضعيف . ( 8 ) . س : يكى ؛ م : اندك . ( 9 ) . م : - ليكن . ( 10 ) . محرور : گرم شده ، خشمناك ، گرم مزاج ، تب‌دار ( لغتنامه ) . ( 11 ) . س : - تر . ( 12 ) . س : - مردم . ( 13 ) . س : - و . ( 14 ) . ل و س : + و . ( 15 ) . ل : كم . ( 16 ) . م : اندك . ( 17 ) . ل : باشد . ( 18 ) . م : - سريع و ضعيف . . . باشند . ( 19 ) . م : ضعيف و صغير . ( 20 ) . م : بود . ( 21 ) . س : - و متفاوت .