الشيخ رسول جعفريان

761

رسائل حجابيه (فارسى)

از عقايد خود استفاده مىكند و در عين حال ، آگاه است كه اين روش كه براى اثبات درستى هر چيزى بايد به كلمات غربيان استناد كرد ، تا چه‌اندازه ناهنجار است : « درست تفكّر و تأمّل و تعقّل كنيد كه ما ملّت مستضعف ، به واسطهء بىعلاقه‌گى به ديانت و عدم انس به دستور اسلاميّت ، چه‌قدر بيچاره و بدبخت شده‌ايم كه براى قبول نمودن جوانان عصريّه بر صحّت اصول و فروع ديانت خود ، ناچار شديم از كلمات خارجه و دشمنان استدلال و استشهاد كنيم » . دليل اين امر هم اين است كه بر خلاف « متشرعه و متدينين » كه به آيات و اخبار تمسك مىكنند ، طايفهء متجدد در پى « تمسّك جستن به كلمات اروپائيان و غربيين است » . تلاش مؤلف در حفظ ميراث ادبى داستان حجاب و كشف حجاب ستودنى است ؛ چرا كه وى اشعار فراوانى را از منابع مختلف در اين‌باره ، گردآورى كرده و براى ما نگاه داشته است . مع الاسف ، شاعر برخى از اين اشعار ناشناخته مانده است . مراجعه به بخش « حجاب و ضد حجاب در شعر فارسى معاصر » نشان مىدهد كه ما در آن بخش ، تا چه‌اندازه مديون آگاهىهاى داده شده از سوى مؤلف اين اثر هستيم . گو اين‌كه مؤلف بيشتر اين اشعار را از كتاب كشف الغرور اقتباس كرده است . مؤلف از منابع مختلفى براى تدوين كتاب خويش بهره گرفته و در بسيارى از موارد ، نام منبع خويش را نيز ياد كرده است . از آن جمله در موردى نام شمارى از اين كتابها را مانند طومار عفت شيخ يوسف گيلانى ، مدينة الاسلام روح التمدن شاهرودى ، كشف الغرور محلاتى ، « 1 » المرأة المسلمة ، فريد وجدى ، اسداء الرغاب سيد محمد باقر هندى ، و مجلاتى مانند العرفان ، العلم ، الهلال ، المنار ، بهار ، حبل المتين و الاسلام را ياد كرده است . ناگفته پيداست كه اين مفصل‌ترين كتابى است كه در اين مجموعه به چاپ مىرسد .

--> ( 1 ) . كشف الغرور اثر محلاتى كه ضمن 540 صفحه انتشار يافته ، در اصل ، به سال 1350 ق / 1311 ش سه سال پيش از رسميت قانون كشف حجاب تأليف شد ؛ اما به دليل آن‌كه اوضاع ايران نابسامان و استبداد حاكم گرديد ، چاپ آن به تعويق افتاد . سالهايى كه خراسانى كتاب احسن الحكايات را مىنگاشت ، نسخهء اصل مؤلف كشف الغرور در اختيار وى قرار گرفت و او مطالب آن را در كتاب خويش درج كرد . تنها سه سال بعد از چاپ احسن الحكايات بود كه كتاب كشف الغرور محلاتى به چاپ رسيد . بنگريد : صفحهء ب و ج كتاب كشف الغرور . نكته جالب آن‌كه اصل حكايتى كه در اين كتاب آمده به اجمال ، تحت عنوان « ملا سليمان هراتى و سرگذشت دو دختر او » در كشف الغرور ( صص 333 - 465 ) آمده كه شباهت‌هايى با داستان احسن الحكايات دارد اما از اساس داستان متفاوتى است و شكل داستانى آن بر خلاف احسن الحكايات كه جنبهء علمىترى دارد ، بسيار تفصيلىتر و قصه‌اىتر است .