سال 1336 ق / 1297 ش تحت عنوان « تمدن بىتربيت نسوان » سروده شده ، چنين است : بفكن نقاب و بگذار در اشتباه ماند * تو بر آن كسى كه مىگفت رخت به ماه ماند بدر اين حجاب و آخر بدر آ ز ابر چون خور * كه تمدن ار نيايى تو به نيم راه ماند تو از اين لباس خوارى شوى عارى و برآرى * بدر همچه گل سر از تربتم ار گياه ماند دل آن‌كه روت با واسطهء حجاب خواهد * تو مگوى دل كه آن دل به جوال كاه ماند پى صلح اگر تو بىپرده سخن ميان گذارى * نه حريف جنگ باقى نه صف سپاه ماند تو از آن زمان كه پنهان رخ از ابر زلف كردى * همه روزه تيره روزم به شب سياه ماند همه شب پناه بر درگه حق برم كه عمرى * ز دو چشم بد رخ خوب تو در پناه ماند همه ترس من از آن است خدا نكرده روزى * سر ما به پشت اين معركه بىكلاه ماند « 1 » وى همچنين در اشعارى كه در سال 1341 ق / 1302 ش در آستانهء جمهورىخواهى رضا خان و سپس سلطنتش سروده ، مىگويد : ترك حجاب بايدت اى ماه رو مگير * در گوش وعظ واعظ بىآبرو مگير بالا بزن به ساعد سيمين نقاب را * گر هرچه شد به گردنم ، آن را فرومگير چون شيخ مغز خالى پر حرف و لابه گوى * ايراد بىجهت سر هر گفتگو مگير كاخ شكسته دل عارف مكان تست * هرجا مكان چون عارف بىجاوجو مگير « 2 » ميرزادهء عشقى سيد محمد رضا فرزند سيد ابو القاسم معروف به ميرزادهء عشقى در سال 1312 ق / 1272 ش در همدان به دنيا آمد . وى به روزنامه‌نگارى روى آورد و نامهء عشقى را در سال 1333 در همدان انتشار داد . پس از آن ، به سرعت درگير سياست شد و در گيرودار سياست‌بازىهاى سال‌هاى 1302 و 1303 ش گرفتار شده و در دوازدهم تيرماه 1303 ش ترور شد . گفته مىشد كه تروريست‌هاى وابسته به رضا خان وى را كشتند ؛ اما عناصر تروركننده شناخته نشدند . اشعار ضدحجاب او نه‌چندان زياد ، اما به دليل نفوذ شعر او ، دامنهء تأثيرش گسترده بود . شيخ ابو الفضل خراسانى مىنويسد : مگر نشنيده‌ايد اشعار كفر شعار عشقى بىدين « 3 » مكّار را كه چندان اين بدبخت غدّار اعلان لامذهبى به اشعارش داد تا منتقم حقيقى كيفر او را به

--> ( 1 ) . ديوان عارف قزوينى ، ص 229 ( 2 ) . همان ، ص 273 ( 3 ) . عشقى در شعرى مىگويد : قصهء آدم و حواى دروغ است دروغ - * نسل ميمونم و افسانه بود از خاكم . ( كليات مصور عشقى ، تهران امير كبير ، ص 369 ) .