وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا » ؛ « 1 » يعنى آن زنانى را كه خايفيد از نشوز و سركشى آنان ، اوّل آن‌ها را موعظه و نصيحت كنيد و هرگاه پند و اندرز فايده نكرد ، از رختخواب آن‌ها دورى كنيد تا مطيعه و منقاده گردند ؛ و اگر آن هم ثمرى نبخشيد ، آن‌ها را به ضرب و زدن تأديب نماييد تا پيروى نموده و تن در دهند به استمتاعات شما ؛ و چون مطيعه شدند ، ديگر حق نداريد متعرّض آن‌ها شده و يا بهانه‌جويى كنيد ؛ و ضرب را هم محدود به حدّى خاص فرموده كه منتج تأديب باشد كه خود عين علاقه‌مندى و نتيجه‌اش تحبيب است ، نه ظلم و تعذيب ، چنانچه در محلّ خود مفصّلا بيان شده [ است ] دوازدهم : آن‌كه زنان را مانند مملوكات و كنيزان قرار نداده ؛ چنانچه معمول ملل گذشته و اقوام سابقه بوده ، بلكه او را مالك اموال خود خواسته و اختياردار نسبت به دارايى خود نموده و دست شوهر را بدون رضايت او از تصرّف در اموالش كوتاه داشته ؛ و هرگاه زن مالى از ارث يا هبه يا كسب مشروع يا تمليك بدست آورده ، و لو در خانه شوهر باشد ، همه آن‌ها را مالك مىشود و زوج حق تصرّف ندارد مگر به اجازه و رضاى زوجه . سيزدهم : حق مضاجعت و پهلوخوابى را در هر چهار شب ، يك شب واجب و حتم نموده ، و هر چهار ماه يك مرتبه حق مواقعه و هم‌بسترى خاص را نيز لازم قرار داده ، و كناره‌گيرى از ايشان را يك سره و به كلّى حرام فرموده [ است ] . چهاردهم : زنان را تشبيه به قاروره و شيشه كرده و به واسطهء جملهء « رفقا بالقوارير » دربارهء ايشان ارشاد به ملايمت و نرمى و احتياطكارى و مواظبت نموده كه نبايد آن‌ها را در فشار آورد و « إنّ المرأة ريحانة و ليست بقهرمانة » ؛ « 2 » سروده كه بايد با كمال ملايمت و احترام و مدارات آن‌ها را بوسيد و بوييد ، نه آن‌كه در زير دست و پا نرم كرد و كوبيد . پانزدهم : زنان را اجازه داده كه در صورت بخل و امساك شوهران از نفقه و مخارج و كسوه بدون اذن حق دارند از مال شوهر خود بردارند به ميزان و حدّ معينى ؛ و قصّهء هند زوجهء ابو سفيان معروف و محتاج به تذكّر و بيان نيست . « 3 » شانزدهم : رفقا بر ايشان كلفت و مشقّت جهاد را از زنان برداشته و وجوب او را ساقط فرموده به واسطهء ضعف قوا و طبيعت و خلقت و قلّت شهامت و شجاعت و نقصان عقل و تدبير و قلّت ثبات و صبر و مأمور بودن او به حجاب و نقاب و ستر و عفاف و حمل

--> ( 1 ) . نساء ، 34 ( 2 ) . كافى ، ج 5 ، ص 510 ؛ شرح نهج البلاغه ، ج 16 ، ص 121 ( 3 ) . عن عائشة قالت : جاءت هند الى رسول الله صلى الله عليه و آله ، فقالت : يا رسول الله ! انّ أبا سفيان رجل شحيح لا يعطينى و ولدى ما يكفينى الا ما أخذت من ماله و هو لا يعلم ، فقال : خذى ما يكفيك و ولدك بالمعروف . طبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 188 ( بيروت ، طبع دار صادر ) .