مردان نيست بلكه طرفين بايد عمل به اين حكم نمايند تا آن‌كه امتناع از طرفين باشد ، بلكه آن امر مبغوض مطلقا در خارج به عمل نيايد ؛ زيراكه منع سبب ، موجب منع مسبّب است . و ظاهر نسازند زينت خود را از صورت و گردن و مو و پستان و دست و پا و زيور و لباس‌هاى رقيق مماس به بدن را مگر آن‌ها كه بالطبع ظاهر است ، مثل دامنهء ثوب و حواشى آستين و سطح فوقانى چادر و سرانداز و امثال آن‌كه اخفاى آن‌ها مستلزم تسلسل است . و اما بعض روايات وارده در تفسير زينت و استثناى وجه و كفّين ، محمول‌اند بر زنان باديه و اعراب و علوج و ذميّه كه دائما به حسب عادت امتناع از پوشيدن صورت و كفين دارند و به جهت بيع و شراء با مردان آميزش كنند ؛ و شاهد اين جمع ، خبر عباد بن صهيب از حضرت صادق عليه السلام است كه فرمود : لا بأس بالنظر الى نساء أهل تهامة و الأعراب و أهل البوادى من أهل الذمّة و العلوج ، لأنّهنّ لا ينتهين اذا نهين ؛ « 1 » يعنى باكى نيست از نظر كردن به سوى زن‌هاى تهامه و اعراب و اهل بوادى ، يعنى سكنهء باديه و ديهات از اهل ذمّه و علوج كه در بيابان‌هاى ريگ‌زار سكنا دارند و امتناع از تستّر و حجاب دارند كه هرگاه آن‌ها را منع از گشودن رو كنند ، منتهى نشوند ؛ چنانچه بعد اشاره به آن مىشود ان شاء الله . و بالجمله علاوه بر آن منع ، تأكيدا لحكم المنع مىفرمايد : و بايد بيندازند زن‌ها خمارهاى خود را ، يعنى مقنعه‌هاى خود را بر يخه و گريبان‌هاى خودشان كه سينه و پستان‌ها به خوبى در تحت آن مستور بماند كه هرگاه به واسطهء حركت هوا بالاپوش آن‌ها به عقب بيفتد ، سينه و پستان‌هاى آن‌ها در تحت حجابى ديگر مستور مانده باشد . و چون اشدّيت منع نسبت به زنهاست ، لهذا قيود تكاليف تستّر زن‌ها را بيشتر از مردان كرده است كه مىفرمايد : و ظاهر ننماييد زينت‌هاى خود را مطلقا مگر به جهت اشخاصى كه همهء آن‌ها از محارم آن‌ها باشند يا كسانى كه از آن مناط خار باشند ؛ مثل اطفال غير بالغ كه از عهدهء التفات به امر زن‌ها و اعمال قبيحه برنيايند . اين است كه مىفرمايد ، خود را بپوشانند مگر از شوهرهاى خودشان و پدرانشان و پدران شوهرهاشان و پسران خودشان و پسران شوهرهاشان كه به منزلهء پسران خودشانند و برادران خودشان و اولاد برادرانشان و اولاد خواهرانشان و زن‌هاى مسلمانان كه با آن‌ها سنخيّت دارند و كنيزان مملوك آن‌ها ، نه غلامان مملوك بالغ ؛ زيراكه حكم غلامان مملوك بالغ را در آيهء ديگر فرموده است : « لِيَسْتَأْذِنْكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ » « 2 » كه بعد مىآيد ان شاء الله . پس در ما نحن فيه مراد يا مملوك غير بالغ آن‌هاست يا كنيزان .

--> ( 1 ) . كافى ، ج 5 ، ص 524 ؛ وسائل ، ج 20 ، ص 206 ( 2 ) . نور ، 58