حكم آباء دارند أَوْ أَبْنائِهِنَّ يا پسران خويش و پسرپسر هرچند كه پايين رود ، حكم پسر دارد أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ يا پسران شوهران خود چه ايشان در حكم پسرانند مر زنان را أَوْ إِخْوانِهِنَّ يا برادران خويش را أَوْ بَنِي إِخْوانِهِنَّ يا پسران برادران خود را كه حكم برادر دارند أَوْ بَنِي أَخَواتِهِنَّ يا پسران خواهران خود را جمعىاند كه نكاح با ايشان روا نيست و در محارم رضاعى نيز همين حكم ثابت است أَوْ نِسائِهِنَّ يا زنان اهل دين خود ، يعنى زنان مؤمنه نه كافره از وثنيّه و يهوديّه و نصرانيّه و مجوسيّه . و در تبيان « 1 » آورده كه مطلق زنان كافره در حكم مردان بيگانه‌اند و جايز نيست كه زنان مؤمنه نزد ايشان برهنه شوند و مواضع زينت خفيه بر ايشان نمايند ؛ زيرا اين حكم ميان اهل اسلام و كفر رسم آشنايى برانداخته و نزد بعضى مراد مطلق زنانند ؛ يعنى از هيچ‌كدام پرهيز نبايد كرد و صواب آن است كه زنان مؤمنه نزد هيچ كافر برهنه نشوند مگر گاهى كه كافر كنيز باشد ؛ زيراكه حق‌تعالى مىفرمايد : « أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ » به آنچه مالك شده است دست‌هاى ايشان ؛ يعنى زنان نپرهيزند از كنيزان ، خواه مؤمنه و خواه كافره ؛ و نزد علماى اماميه جايز نيست زنان را اظهار زينت بر غلامان خود ؛ پس غلام زن حكم مرد اجنبى و جايز نيست نظر او به رو و موى نه بعضى از مواضع زينت وى أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ كه نه خداوندان حاجتند به زنان ديگر ، به نصب غير خوانده ؛ يعنى در حالتى كه غير ارباب حاجت باشند به زنان مِنَ الرِّجالِ يعنى آن‌ها كه متابعت مردمان كنند براى طمع طعام خوردن به آن خانه‌ها آيند . اين دو بر زنان حاجتى ندارند به سبب آن‌كه ايشان را دغدغهء شهوت نيست ؛ ايشان پيران سال‌خورده‌اند يا ابلهان كه مطلقا از مباشرت خبر ندارند ، و همّ ايشان مقصور است بر طعام . قول اوّل از كاظم عليه السلام و ثانى از صادق عليه السلام مرويست ؛ نه اين‌كه مراد عنّين و خصى و مجبوب « 2 » باشد كه اينها قادر بر جماع نيستند ؛ چه اينها در حرمت نظر حكم اجانب دارند ، چه ايشان را آرزوى مباشرت هست ، ليكن بر آن قدرت ندارند . أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ يا طفلانى كه لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ كه مطلع نيستند بر عورات و زنان ؛ يعنى به حد تميز نرسيده‌اند و از حال مباشرت با ايشان بىخبرند و ندانند كه عورت چه باشد وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ و بايد كه نزنند زنان پاهاى خود را به زمين به وقت رفتن لِيُعْلَمَ تا دانسته شود ما يُخْفِينَ آنچه پنهان مىدارند مِنْ زِينَتِهِنَّ از پيرايهء خود كه خلخال است ؛ يعنى بايد كه آواز پيرايه و خلخال خود را به گوش مردان اجنبى نرسانند ؛ چنان‌كه عادت جاهليت است تا موجب ميل مردان بديشان نشود . اين ابلغ است از نهى اظهار زينت و رفع صورت ، « 3 » وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ و بازگرديد به

--> ( 1 ) . التبيان فى تفسير القرآن ، ج 7 ، ص 430 ( 2 ) . مقطوع الذكر . ( 3 ) . چنين است در اصل ، شايد : صوت .