گرفته و عامل آن مترجمى با نام احمد مهذّب ( سيد احمد مهذب الدوله م 1336 ش ) « 1 » است . مهذّب در مقدمهء كتاب زن و آزادى با اشارتى گذرا دربارهء حجاب در عصر پيامبر ( ص ) و پس از آن ، بر اين باور است كه « حجاب بين مسلمين از دوران بنى عباس رواج گرفت و در هرجا به شكلى مرسوم شد . حجاب چينى با هندى و هردو با حجاب ايرانى و حجاب تركى و عرب تفاوت داشت » . پس از آن بلافاصله به اين نتيجه‌گيرى مىرسد كه اين حجاب « نصف جامعهء مسلمين را از كار انداخت . » « 2 » آن‌گاه پس از نقل جملاتى از گذشتگان دربارهء عدم لزوم غيرت زيادى از سوى مردان ، مىنويسد : « در دوره‌هاى گذشته ، زمامداران اسلامى يا نمىتوانستند يا توجهى به اصلاحات نداشتند . علماى حقه نيز در برابر عوام بر اظهار اين حقيقت توانا نبودند . عاقبت در 36 سال پيش ، مرحوم قاسم بيك امين مصرى فداكارى كرده كتاب تحرير المرأة را انتشار داد . گروهى بر خلاف او قيام كردند ؛ حتى خواست اين كتاب را به عباس پاشا خديو مصر هديه دهد ، وى از ترس عوام قبول نكرد ، ولى آن مرحوم از پا ننشسته ، سال بعد كتاب ديگر به نام المرأة الجديدة منتشر ساخته ، به عقيدهء خود وظيفهء ميهن دوستى خود را انجام داد . » مهذّب مترجم اين كتاب مىگويد كه خودش در سال 1331 ق / 1292 ش رسالهء مختصرى نوشته و در آن از لزوم تربيت [ ترتيب ] زن و كيفيت حجاب در اسلام و مذهب حقهء اثناعشرى نوشتم . پس از آن « نادانى در لباس دانايان بشنيد ؛ از پيش من برخاست و نزد فقيه شهر كه عالمى بزرگوار بود ، به شكايت بنشست . او مرا پند داد كه اين تمنّا كلاهى دلكش است ؛ اما به دردسر نمىارزد . . . » وى از نشر رساله‌اش خوددارى كرده ، پند آن فقيه را مىشنود تا آن‌كه « كوكب اقبال ايرانيان طلوع و آفتاب دولت اعلى حضرت پهلوى » مىدرخشد ؛ آن‌چنان‌كه « در اين مدت كم ، اصلاحاتى فرمود كه در چندين قرن ديگران نتوانسته بودند » . يكى از اين اصلاحات همين كشف حجاب بود كه در « روز چهارشنبه 17 دى 1314 كه روز جشن توزيع دانشنامه‌هاى محصلين دانشسرا بود » شاه و ملكه و شاهدخت‌ها بىحجاب در دانشسرا حاضر شدند . وى پس از آن بخشى از نطق شاه را نقل كرده و اين‌كه « اين اصلاح اساسى شاهانه كه به منزلهء شالوده و بنيان اجتماعى بود » مورد قبول همه قرار گرفت . از آنجايى كه ممكن بود برخى تصور كنند كه « آن‌طور حجاب را ،

--> ( 1 ) . سيد احمد بن حسن مهذب شيرازى ( 1301 - 1373 ق ) روحانى و مترجم . طلبهء مدرسهء منصوريه شيراز و نماينده شيراز در مجلس شوراى ملى و استاد دانشگاه معقول و منقول در تهران . مترجم دو اثر قاسم امين كه در متن معرفى شده و مترجم كتاب « حاضر العالم الاسلامى » . بنگريد : موسوعة مؤلفى الامامية ، ( قم ، مجمع الفكر الاسلامى ، 1422 ق ) ج 3 ، ص 269 ( 2 ) . مقدمهء آزادى و زن ، ص ه‍ .