السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)
841
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)
امام عليه السلام فرمود : به تحقيق خداوند عز و جل در قرآن به پيامبرش مىفرمايد : « و هرگز دربارهء چيزى نگو كه من فردا آن را انجام خواهم داد مگر آنكه خداوند بخواهد . » كه آن را انجام ندهم ، پس خواست خدا دربارهء من پيشى گرفته كه آن را انجام ندهم و قدرت بر انجام آن ندارم . و فرمود : به همين دليل خداوند عز و جل مىفرمايد : « هرگاه فراموش كردى ، پروردگارت را ياد كن . » يعنى در كارهايت خواست خدا را استثناء كن . » 1075 - ( 18 ) ابوحمزه از امام باقر عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « وقتى خداوند آدم را در بهشت جاى داد ، به وى گفت : اى آدم ، به اين درخت نزديك نشو . آدم گفت : اطاعت ، اى پروردگار من ! و انشاءالله نگفت . پس خداوند به پيامبرش دستور داد و فرمود : « و هرگز دربارهء چيزى نگو كه من فردا آن را انجام خواهم داد مگر آنكه خداوند بخواهد و هرگاه فراموش كردى ، پروردگارت را ياد كن . » هرچند پس از يك سال باشد . » 1076 - ( 19 ) سكونى از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « هركس آهسته سوگند ياد مىكند بايد آهسته « انشاءالله » بگويد و هركس آشكارا سوگند ياد كند بايد آشكارا « انشاءالله » بگويد . » در كتاب دعائم الاسلام اين روايت با اندكى تفاوت از على عليه السلام نقل شده است . 1077 - ( 20 ) در كتاب دعائم الاسلام دربارهء اين سخن خداوند عز و جل : « و هرگاه فراموش كردى ، پروردگارت را ياد كن . » از امام صادق عليه السلام روايت مىشود كه فرمود : « اين دربارهء سوگند است وقتى كه بگويى : به خدا سوگند ! حتماً فلان كار را انجام مىدهم و هنگامى كه به ياد آوردى كه « انشاءالله » نگفتهاى ، پس « انشاءالله » بگو . و فرمود : گروهى از يهوديان از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله دربارهء چيزى سؤال كردند . آن حضرت فرمود : فردا به ديدار من بياييد تا به شما پاسخ دهم و « انشاءالله » نگفت . در اين هنگام جبرئيل چهل روز نزد پيامبر صلى الله عليه و آله نيامد ، آنگاه آمد و به وى گفت : « و هرگز دربارهء چيزى نگو كه من فردا آن را انجام خواهم داد مگر آنكه خدا بخواهد و هرگاه فراموش كردى ، پروردگارت را ياد كن . » 1078 - ( 21 ) در همان كتاب روايت مىشود كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در هنگام سوگند خوردن به استثناء كردن خواست خدا دستور داد و فرمود : « نخست « انشاءالله » بگوييد . » 1079 - ( 22 ) ابوبصير از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه در بخشى از يك حديث فرمود : « آنان - يعنى قريش - از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله سه پرسش پرسيدند . آن حضرت فرمود : فردا به شما خبر مىدهم و انشاءالله نگفت .