599 - ( 10 ) در كتاب بصائر الدرجات از معصوم عليه السلام روايت مىشود كه فرمود : « اين‌كه گفتى آنان گواهى گروهى از خود را به سود برخى ديگر و به زيان بيگانگان از خود حلال مىشمارند اين نيست مگر به دليل سخن خداوند باعزت و باشكوه : « اى كسانى كه ايمان آورديد ! در صورتى كه مرگ يكى از شما فرارسيد ، هنگام وصيت دو نفر عادل از خودتان بايد گواه‌تان باشند يا دو نفر از غير خودتان ، در صورتى كه در مسافرت ، مصيبت مرگ به سراغ‌تان آيد . » و آن به اين صورت است كه هرگاه در مسافرت مرگش فرارسد ، بايد گواهان وى دو نفر عادل از آيين او باشند ، پس اگر نيافتند ، آن‌گاه دو نفر از اهل قرآن از غير اهل ولايت . « اگر به آنان گمان بد داريد ، آنها را پس از نماز نگه داريد تا به خداوند سوگند ياد كنند كه : ما بيان حقيقت را به هيچ بهايى نمىفروشيم . » هرچند در برابر آن بها ، اندكى باشد . « هرچند [ به زيان ] بستگان‌مان باشد و گواهى خدا را نمىپوشانيم كه در اين صورت حتماً از گناهكاران خواهيم بود . » آن‌گاه اگر معلوم شد كه آنان گناهكارند ، دو نفر ديگر از نزديكان ميّت كه به آنها خيانت شده است به جاى آنها قرار مىگيرند . « تا به خدا سوگند ياد كنند كه گواهى ما از گواهى آنها به حقيقت نزديك‌تر است و ما تجاوز نمىكنيم كه در اين صورت از ستمگران خواهيم بود . اين روش در اين‌كه به حق شهادت دهند يا از بازگرداندن سوگندهايى پس از سوگندهاىشان بترسند ، نزديك‌تر است و پرهيزگارى پيشه كنيد و حرف‌شنو باشيد . » . . . ارجاعات مىآيد : در روايات دو باب بعدى و باب هفدهم مناسب با اين بحث خواهد آمد . و در روايت چهارم از باب چهل و پنجم اين نوشته به امام عليه السلام كه : « آنچه صاحب آن كنيز در حال حيات خود به وى پاداش دهد پسنديده و متعلق به آن كنيز است و شهادت مرد و زن و برده در مورد آن پذيرفته مىشود ، در صورتى كه مورد اتهام نباشند . » و در روايات باب بيست و چهارم از ابواب شهادات مطالبى كه دربارهء اعتبار عدالت در شاهد دلالت مىكند و در روايات باب سى و يكم مناسب با اين بحث خواهد آمد ؛ پس ملاحظه كنيد . باب 15 حكم شك ولىّ ميّت نسبت به دو شاهد ذمّى 600 - ( 1 ) على بن ابراهيم با سند خود روايت مىكند كه : « تميم‌دارى و ابن بيدى و ابن ابى ماريه با هم به مسافرت رفتند . تميم‌دارى مسلمان بود و ابن بيدى و ابن ابى ماريه نصرانى بودند . تميم دارى در