اين روش به اين‌كه شهادت را به طور صحيح ادا كنند يا از بازگشت سوگندهايى پس از سوگندهاىشان بترسند ، نزديك‌تر است و تقوا پيشه كنيد و حرف‌شنو باشيد و خداوند گروه نافرمانان را هدايت نمىكند « 1 » . 590 - ( 1 ) يحيى بن محمد گويد : « از امام صادق عليه السلام دربارهء اين سخن خداوند عزيز و باشكوه سؤال كردم : « اى كسانى كه ايمان آورديد ، در صورتى كه مرگ يكى از شما فرارسيد هنگام وصيت دو نفر عادل از خودتان بايد گواه‌تان باشند يا دو نفر از غير خودتان . . . » امام عليه السلام فرمود : مقصود از دو نفر از شما ، مسلمان است و از غير خودتان از اهل كتاب و اگر از اهل كتاب كسى را نيافتيد ، از مجوسيان ؛ زيرا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله دربارهء مجوسيان به همان روش اهل كتاب در مورد جزيه عمل كرد و اين در صورتى است كه در سرزمين غربت مرگ كسى فرارسد و دو نفر مسلمان را نيابد . در اين صورت دو نفر از اهل كتاب را گواه مىگيرد . اگر به آنها گمان بد داريد ، پس از نماز ( عصر ) نگه داشته مىشوند تا به خداوند سوگند ياد كنند كه : ما بيان حقيقت را به هيچ بهايى نمىفروشيم هرچند [ به زيان ] بستگان‌مان باشد و شهادت خدا را نمىپوشانيم كه در اين صورت حتماً از گناهكاران خواهيم بود . امام عليه السلام فرمود : اين در صورتى است كه ولىّ ميّت در شهادت آنان شك كند و اگر معلوم شود كه آنان گواهى باطل داده‌اند ، حق مخالفت با شهادت آنان را ندارد تا اين‌كه دو شاهد بياورد و به جاى آنها قرار دهد . پس آنان به خدا سوگند ياد مىكنند كه : حتماً شهادت ما از شهادت آنان به حق نزديك‌تر است و ما تجاوز نمىكنيم كه در اين صورت حتماً از ستمگران خواهيم بود . پس وقتى اين كار را انجام داد ، گواهى دو نفر اول نقض و شهادت دو نفر دوم ثابت مىشود . خداوند عزيز و باشكوه مىفرمايد : « اين روش به اين‌كه شهادت را به طور صحيح ادا كنند يا از بازگشت سوگندهايى پس از سوگندهاىشان بترسند ، نزديك‌تر است . » اين روايت از على بن سالم از شخصى از امام صادق عليه السلام با اندكى تفاوت نيز نقل شده است . 591 - ( 2 ) ابن فضيل از امام موسى بن جعفر عليه السلام روايت پيشين را تا جمله : « در سرزمين غربت مرگ كسى فرارسد » روايت مىكند و سپس مىافزايد : « آن‌گاه به جستجوى دو مرد مسلمان بپردازد تا آنان را بر وصيتش گواه بگيرد ولى اگر دو نفر مسلمان نيابد تا گواه بگيرد ، در اين صورت دو نفر از اهل كتاب . » حمران از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « و آن دو نفر كه از شما نيستند ، از اهل كتاب هستند و اين تنها در صورتى است كه مرگ شخص مسلمانى در سرزمين غربت فرارسد ، پس به جستجوى دو مرد مسلمان بپردازد تا بر وصيتش گواه بگيرد ولى دو نفر مسلمان نيابد ؛ در اين صورت بايد دو مرد ذمى از اهل كتاب و مورد رضايت خودشان را شاهد بگيرد . »

--> ( 1 ) . مائده 5 / 108 - 106 .