السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)

209

جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)

250 - ( 30 ) منصور بن حازم گويد : « به امام صادق عليه السلام گفتم : گروهى يك خانه مشترك داشتند آن‌گاه آن را تقسيم كردند و هر يك بخشى از آن را گرفت و براى خود خانه‌اى ساخت و حياط خانه به همان حال نخست باقى است و مسيرشان از آن مىگذرد . سپس شخصى سهم يكى از آنان را خريد . آيا چنين حقى دارد ؟ امام عليه السلام فرمود : آرى ، ولى درِ آن را مىبندد و درى به كوچه مىگشايد يا از بالاى خانه رفت و آمد مىكند و در آن را مىبندد ، پس اگر صاحب راه بخواهد مسير را بفروشد ، شريكان وى به آن سزاوارترند و در غير اين صورت وى مالك راه خويش است و مىآيد تا پشت در بنشيند . » مرحوم شيخ طوسى قدس سره اين خبر و روايت پيشين را بر اين حمل كرده است كه مقصود از گروه ، يك شريك است و يا اين روايت به خاطر تقيه صادر شده است . » 251 - ( 31 ) منصور بن حازم گويد : « به امام صادق عليه السلام گفتم : خانه‌اى مشترك ميان گروهى بود . آنان آن را تقسيم كردند و حياطى در آن ، ميان خود رها كردند كه مسيرشان از آنجاست . آن‌گاه شخصى سهم يكى از آنان را خريد . آيا چنين حقى دارد ؟ امام عليه السلام فرمود : آرى ولى در آن خانه را مىبندد و درِ ديگرى در كوچه باز مىكند يا از بالاى خانه رفت و آمد مىكند ، ولى اگر شريك آنان بخواهد راه عبورش را بفروشد ، آنها به آن سزاوارترند و اگر بخواهد بيايد پشت در بسته‌اى كه فروخته است بنشيند ، آنان حق جلوگيرى از او را ندارند . » 252 - ( 32 ) در كتاب دعائم الاسلام از امام صادق عليه السلام روايت مىشود كه فرمود : « شُفعه تنها در ملك مشاع يا داراى مسير مشترك يا باغ ديواركشى شده با چوب يا سنگ و يا ساختمان‌هاى شبيه به آن وجود دارد و صاحبان كوچه بن بست نسبت به يكديگر در آن كوچه حق شُفعه دارند ولى وقتى تقسيم شد ميان صاحب ملك بالا و پايين شُفعه نيست مگر آن‌كه ميان آنها چيز مشتركى باشد . » 253 - ( 33 ) در كتاب فقه الرضا آمده است : « وقتى تعدادى خانه در يك خانه بزرگ باشد و درهاى همه آن خانه‌ها به يك حياط باز شود ، آن‌گاه يكى از آنها خانه‌اش را به ديگرى بفروشد - در صورتى كه امكان جابه‌جا كردن درِ آن خانه وجود نداشته باشد - صاحبخانهء ديگر حقّ شُفعه دارد ، ولى اگر درِ آن خانه را جابه‌جا كند ، احدى نسبت به آن حق شُفعه ندارد . » 254 - ( 34 ) در كتاب فقه الرضا آمده است : « يهوديان ، مسيحيان و اهل سنت ، حق شُفعه ندارند . »