باب 19 استحباب بخشيدن بدهى مرده و زنده خداوند متعال مىفرمايد : و اگر بدهكار تنگدست است ، پس بايد تا زمان گشايش به وى مهلت داد و صدقه دادن شما براىتان بهتر است اگر بدانيد . « 1 » 1251 - ( 1 ) ابراهيم بن عبدالحميد ( از حسن بن خنيس ) روايت مىكند كه به امام صادق عليه السلام گفت : « عبدالرحمان سيّابه از شخصى طلبكار است كه آن مرده است . ما با عبدالرحمان صحبت كرديم كه او را حلال كند ولى او نپذيرفت . امام عليه السلام فرمود : بيچاره است ! آيا نمىداند كه اگر او را حلال كند ، در برابر هر درهم براى او ده درهم است و در صورتى كه او را حلال نكند ، در برابر هر درهم تنها يك درهم براى اوست ؟ » در كتاب المقنع آمده است : « اگر كسى كه از او طلبى دارى بميرد و او را حلال كنى ، در برابر هر درهم ، ده درهم براى توست ولى اگر او را حلال نكنى ، در برابر هر درهم ، تنها يك درهم براى توست . » 1252 - ( 2 ) در تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام روايت شده است كه : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : خداوند تعالى در روز قيامت گروه‌هايى را برمىانگيزد كه سراپا گناه هستند . به آنها گفته مىشود : اين همه گناه ! پس نيكىهاىتان كجاست ؟ آنان مىگويند : پروردگارا ، ما از براى خود نيكى سراغ نداريم ! در اين هنگام از جانب خداوند ندايى به گوش مىرسد : اى بندگان من ! اگر شما براى خود خوبى و نيكى سراغ نداريد ولى من براى شما مىشناسم و آنها را به طور كامل به شما تحويل مىدهم . سپس برگهء كوچكى مىآورد و آن را در كفهء نيكىهاى آنان مىاندازد . به وسيلهء آن نيكىهاى آنان به اندازهء فاصلهء ميان زمين و آسمان بر بدىهاىشان ترجيح مىيابد . آن‌گاه به هر يك از آنان گفته مىشود : دست پدر ، مادر ، برادران ، خواهران ، نزديكان ، خويشان ، خدمتگزاران و آشنايانت را بگير و آنان را وارد بهشت كن . اهل محشر مىگويند : پروردگارا ! ما گناهان وى را مىشناختيم ولى نيكىهاى آنها چه بود ؟ خداوند عزيز و باشكوه مىفرمايد : اى بندگان من ! هر يك از آنان براى گرفتن باقيماندهء طلب خويش نزد برادرش رفت و بدهكار به وى گفت : آن را بگير ، به درستى كه من تو را به دليل دوستى با امير مؤمنان عليه السلام دوست دارم . طلبكار گفت : من نيز تو را به دليل دوستى با امير مؤمنان عليه السلام رها كردم و هر چه بخواهى ، از مالم به تو مىدهم .

--> ( 1 ) . بقره 2 / 280 .