السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)
723
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)
و در روايت دوم فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « و حق طلبكار درخواستكننده اين است كه در صورت توانگرى به وى بپردازى و او را كفايت و بىنياز كنى و او را بازنگردانى و در انتظار نگذارى ؛ زيرا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : تأخير توانگر در پرداخت بدهى ، ظلم است و اگر تنگدستى ، او را با سخن نيكو خشنود كنى و به زيبايى از وى درخواست كنى و با ملايمت و مهربانى او را بازگردانى و بدرفتارى با وى و از دست دادن مالش را براى وى با هم جمع نكنى و نيرويى جز به وسيلهء خداوند نيست . » و در روايت شصتم از باب نود و سوم از بابهاى معاشرت و روايت شصت و هشتم و شصت و نهم مناسب با اين بحث هست ، بدان مراجعه كنيد . در روايت شانزدهم از باب يكم از بابهاى كسبهاى روا و ناروا فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « و جهات چهارگانه : پرداخت بدهى ، عاريه ، قرض دادن و پذيرايى از مهمان است كه اين در سنتهاى واجب است . » و در روايت پانزدهم از باب هفتادم فرمودهء پيامبر صلى الله عليه و آله كه : « تو و مالت متعلق به پدرت هستى و در حالى كه پدرت چيزى در اختيار نداشت ، آيا لازم بود پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پدر رابراى فرزندش حبس كند ؟ » و در باب هفتاد و چهارم و روايات باب دوم ، هفتم و باب پيشين ، مطالبى هست كه بر اين بحث دلالت مىكند . مىآيد : و در روايت نهم از باب سيزدهم از بابهاى قضاوت فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « توانگرانى كه در پرداخت بدهى مردم كوتاهى و در مورد حقوق مردم امروز و فردا مىكنند ، كسانى كه براى پايمال كردن حقوق ديگران به زمامداران رشوه مىدهند ، دربارهء آنان نيك بنگر و حق مردم را از آنان بگير و براى اين كار ، مزارع و خانههاى [ زيادى ] آنان را به فروش ؟ چرا كه من از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه فرمود : كوتاهى مسلمان توانگر در پرداخت بدهى ، ستم به مسلمان است . » باب 10 وجوب اراده بر پرداخت در صورت عدم دسترسى به طلبكار و تلاش براى يافتن وى 1189 - ( 1 ) زرارة بن اعين گويد : « از امام باقر عليه السلام سؤال كردم : شخص بدهكارى نه به طلبكار و نه به ولّى او دسترسى دارد و نمىداند او در كدام سرزمين است . امام عليه السلام فرمود : در صورتى كه خداوند بداند او تصميم بر پرداخت دارد ، گناهى بر او نيست . »