باب 4 حكم معاملهء محاقله و مزابنه و عرايا و معاملهء كشت با گندم و زمين با گندم آن 972 - ( 1 ) عبدالرحمان بن ابى عبدالله روايت مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از محاقله و مزابنه نهى كرد . عبدالرحمان گفت : مقصود از اينها چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : خريدن خرماى درخت با خرما و محصول زراعت با گندم . » 973 - ( 2 ) عبدالرحمان بصرى روايت مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از محاقله و مزابنه نهى كرد . آن‌گاه فرمود : محاقله ، معاملهء خرماى نخل با خرماست و مزابنه ، معاملهء خوشه با گندم است و نطاف آب نوشيدنى است و حق ندارى پس از بىنيازى از آن به همسايه ات بفروشى ؛ آن را براى وى رها كن و اربعا سدى است كه مردم در برابر آب ايجاد مىكنند پس صاحبش از آن بىنياز مىشود . فرمود : آن را براى همسايه‌اش رها كند و به وى نفروشد . » 974 - ( 3 ) ابو عبيد - قاسم بن سلام - روايت مىكند كه : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از معاملهء محاقله و مزابنه نهى كرد . محاقله ، معاملهء محصول در حال خوشه با گندم است و آن از « حقل » گرفته شده است . حقل - زراعت سبز رنگ - همان است كه اهل عراق آن را « قراح » مىنامند و در ضرب‌المثل آمده است : علف جز برگ و بار نروياند . و مزابنه ، معاملهء خرماىِ روى درخت با خرماست . » 975 - ( 4 ) در كتاب العوالى روايت مىشود كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از معاملهء مزابنه نهى كرد و آن معاملهء خرماى [ درخت ] در برابر خرما با پيمانه و معاملهء انگور [ درخت ] در برابر كشمش با پيمانه است . » 976 - ( 5 ) در حديث نهىهاى پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است كه : « آن حضرت از محاقله نهى كرد يعنى معاملهء تمر با رطب و كشمش با انگور و مانند آن . »