باب 14 جواز هديه دادن به انگيزه دريافت هديه برتر 799 - ( 1 ) ابراهيم بن عمر از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه در تفسير آيه : « و آنچه ربا مىدهيد تا از اموال مردم سود ببريد ، نزد خداوند افزايش نمىيابد . » فرمود : « مقصود از آيه ، هديه‌اى است كه به انگيزهء دريافت هديه برتر داده مىشود . پس آن ربايى است كه خورده مىشود . » اين روايت در كتاب دعائم الاسلام آمده است ؛ با اين تفاوت كه جملهء پايانى آن به اين صورت است : « پس آن ، رباست . » 800 - ( 2 ) ابراهيم بن عمر يمانى از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « ربا بر دو گونه است : رباى حلال و رباى حرام . رباى حلال ، هديه‌اى است كه به انگيزهء دريافت هديهء برتر به كسى مىدهى ، پس آن رباى حلال است و آن مصداق اين سخن خداوند است : « و آنچه ربا مىدهيد تا از اموال مردم سود ببريد ، نزد خداوند افزايش نمىيابد . » و رباى حرام ، ربايى است كه خداوند عز و جل آن را نهى و تهديد به آتش كرده است . » در كتاب المقنع اين حديث را تا پايان آيهء قرآن آورده است و آن را اين‌گونه ادامه مىدهد : « رباى حرام به اين صورت است كه شخصى به ديگرى ده درهم دهد به اين شرط كه بيش از آن بازگرداند . » و در كتاب الهدايه آمده است : « ربا بر دو گونه است : رباى حلال و رباى حرام . رباى حلال هديه‌اى است كه به انگيزهء دريافت هديهء برتر به كسى مىدهى و رباى حرام به اين صورت است كه شخصى ده درهم به ديگرى مىدهد به اين شرط كه بيش از آن به وى بازگرداند ، پس آن ربايى است كه خداوند از آن نهى كرده است . » در كتاب فقه الرضا آمده است : « بدان كه ربا بر دو گونه است : رباى حلال و رباى حرام . رباى حلال هديه‌اى است كه به انگيزهء دريافت هديهء برتر به كسى مىدهى و رباى حرام در كالاهاى پيمانه‌اى و وزن‌كردنى است . . . » ادامهء آن ، همانند متن كتاب الهدايه است . 801 - ( 3 ) در كتاب من لا يحضره الفقيه آمده است : « ربا بر دو گونه است : رباى حلال و رباى حرام . رباى حلال هديه‌اى است كه به انگيزهء دريافت هديهء برتر به كسى مىدهى و آن مصداق اين سخن خداوند است : « و آنچه ربا مىدهيد تا از اموال مردم سود ببريد ، نزد خداوند افزايش نمىيابد » و رباى حرام اين است كه شخصى به ديگرى ده درهم مىدهد به اين شرط كه بيش از آن به وى بازگرداند . پس اين ربايى است كه خداوند از آن نهى كرده است و مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آورديد ، از خدا پروا كنيد و باقيمانده‌هاى ربا را رها كنيد اگر مؤمن هستيد . پس اگر چنين نكنيد ، بدانيد كه به جنگ با خدا و پيامبر برخاسته‌ايد و اگر توبه كنيد ، سرمايه‌هاىتان از آنِ شماست . نه ستم مىكنيد و نه مورد ستم قرار مىگيريد . »