السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)
407
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)
653 - ( 3 ) حلبى گويد : « به امام صادق عليه السلام گفته شد : شخصى از بازار براى همسرش لباسى به صورت مشروط مىخرد . وقتى به خانه مىآيد ، معاملهء سودآورى به وى پيشنهاد مىشود . امام عليه السلام فرمود : اگر مشتاق سود است ، بايد معامله را بر خود قطعى و غير قابل برگشت كند و نزد خود اينگونه قرار نگذارد كه اگر خريدار پارچه را به وى بازگرداند ، او نيز به فروشنده باز گرداند . » 654 - ( 4 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه : « شخصى پارچه يا كالايى را با حق خيار خريد . آنگاه معامله سودآورى به وى پيشنهاد شد . امام صادق عليه السلام در اينباره فرمود : اگر مشتاق به آن سود است ، بايد معامله را براى خودش قطعى و غير قابل برگشت كند ؛ در اين صورت اگر فروخت و سود برد ، آن سود برايش حلالِ حلال است و اگر نفروخت ، پس دادن آن براى وى جايز نيست و در صورت قطعى و غير قابل برگشت كردن معامله برخودش ، اگر فروشنده سود آن را از وى درخواست كرد ، براى وى سوگند ياد مىكند كه پيش از فروش ، معامله را براى خود قطعى كرده بود و اگر سوگند نخورد ، سود متعلق به فروشنده است . » 655 - ( 5 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه از امام صادق عليه السلام سوال شد : « شخصى كالا را با حق خيار - برهم زدن معامله - مىخرد و آن را در معرض فروش قرار مىدهد . سپس در مدت خيار ، تصميم به بازگرداندن آن مىگيرد . امام فرمود : هرگاه سوگند ياد كند كه از عرضه كردن آن قصد نگه داشتن آن را نداشته است ، مىتواند آن را پس دهد . » ارجاعات گذشت : در روايت دوم از باب سى و دوم از بابهاى خريد و فروش فرمودهء معصوم عليه السلام كه : « هركس معامله برايش قطعى و لازم شود ، پيش از آنكه ديگرى با وى به صورت قطعى معامله كرده باشد ، اگر مىخواهد ، آن را بفروشد . » در روايات باب سوم از بابهاى خيار ، آنچه مناسب با اين باب است ، گذشت . باب 16 حكم بازگرداندن جنسى كه به خريدار چيزى بخشيده شده است 656 - ( 1 ) ابوبصير گويد : « از امام عليه السلام سوال كردم : شخصى كالايى مىخرد و همچنين چيزى به او بخشيده مىشود . [ به عنوان مثال ] او مرواريدى مىخرد و دانه مرواريد كوچكى هم به وى بخشيده مىشود . سپس خريدار تصميم به بازگرداندن مرواريد مىگيرد . آيا بايد بخشش را نيز با آن بازگرداند ؟ امام عليه السلام فرمود : در بخشش تحويل گرفته شده ، بازگشتى نيست و فروشنده تنها بر كالا تسلط دارد . پس اگر خريدار كالا را بازگرداند ، همراه آن بخشش را بازنمى گرداند . » ارجاعات مىآيد : در بيشتر روايات بابهاى بازگشت در بخشش ، از كتاب بخشش ، مناسب با اين بحث خواهد آمد .